Hoe de Europese Commissie de waarheid inpikt
Begin februari 2022 kreeg Russia Today Deutsch (RT DE) in Duitsland een uitzendverbod, ook op het internet [1], om een zogenaamd formele reden [2]. Het Russische antwoord liet niet op zich wachten: de Deutsche Welle (DW), een Duits staatsmedium, werd op haar beurt in Rusland verboden [3]. En sinds het begin van de Russische militaire operatie in Oekraïne op 24 februari, die enkele dagen na de censuur van het YouTube-kanaal van BAM! op 18 februari plaatsvond [4], heeft de escalatie een ongeziene wending genomen: RT en Sputnik, de twee Russische media die in het buitenland uitzenden, werden op 27 februari zonder meer verboden en gecensureerd in de hele Europese Unie, via een decreet van de Commissie zonder mandaat [5].
Twee maten en twee gewichten: de rationele deconstructie van de censuur is tijdverlies
BAM! heeft al gesproken over de censuur van alternatieve media, vooral wanneer die wordt uitgeoefend door de GAFAM, in samenwerking met de Europese instellingen [6], [7], [8]. Onlangs (enkele dagen vóór de censuur van de Russische media!) werd BAM! er zelf het slachtoffer van: op 18 februari verloor het Franstalige Belgische alternatieve medium zijn YouTube-kanaal. De reden? Het zou de regels inzake desinformatie over covid „overtreden” hebben [9], maar YouTube heeft geen enkele inhoud, geen enkele video specifiek genoemd.
Zolang het niet om onwettige inhoud gaat, kan geen enkele reden censuur rechtvaardigen. We zouden de censoren te veel legitimiteit geven door redenen te zoeken in die regels, die het hele arsenaal aan onderwerpen opsommen die niet mogen worden aangesneden op YouTube [10], Twitter [11], Facebook [12], enz. Denk maar aan de recente beslissing van Facebook [13] om zijn regels aan te passen in de context van de oorlog in Oekraïne. In bepaalde landen werden vormen van oproepen tot geweld tegen Russische soldaten, Vladimir Poetin en Alexander Loekasjenko toegestaan, evenals oproepen tot steun aan het Azovbataljon. Dit fascistische, (neo-)nazistische en suprematistische regiment – bevestigd door talrijke mainstreamreportages [14], [15], [16], [17], [18] – van de Oekraïense nationale garde, dat tegen de separatisten in de Donbass vecht, was in 2019 van Facebook verbannen[19], [20], inclusief de oproepen om zich erbij aan te sluiten en het te steunen.
Een lang voorbereide censuur
Wat is het verband tussen de censuur van BAM! en die van RT en Sputnik? Zoals veel alternatieve media (waaronder BAM!) is RT, opgericht in 2014 als reactie op de anti-Russische propaganda [21], het slachtoffer van censuur rond een onderwerp dat de voorbije twee jaar veel aandacht heeft opgeëist: covid. Het YouTube-kanaal van RT DE werd trouwens al in oktober 2021 gecensureerd wegens overtreding van het covidreglement van YouTube [22]. RT lag echter al jaren onder vuur, verklaarde Josep Borell, Hoge Vertegenwoordiger voor het Europese buitenlands beleid [23]. Zo bestrijdt hij sinds 2015 „de slang van de Russische desinformatie” , waarvan RT en Sputnik „de kop” zouden zijn. Volgens hem voert het Kremlin een grootschalige desinformatiecampagne in Oost-Europa, maar ook in de hele EU:
„Tot slot, de desinformatie. Want Poetin wil niet alleen gebieden veroveren, maar ook de geesten van de mensen, met giftige boodschappen via leugens. Het Kremlin en zijn aanhangers voeren massale desinformatiecampagnes, in Oekraïne, in onze buurlanden en in de EU. Wij bestrijden dat sinds 2015 met de Taskforce East StratCom en het platform EU vs Disinformation – dat ik u uitnodig te bezoeken. Vandaag zetten we een cruciale stap om de kraan van informatiemanipulatie in Europa dicht te draaien, door Russia Today en Sputnik te verbieden in de Unie uit te zenden. We doden de slang bij de kop.”
Het gaat dus om een strategie die al verschillende jaren van kracht is, uitgevoerd door de East StratCom (strategic communications) Taskforce (ESTF) van de EU – het acroniem StratCom suggereert, al dan niet bewust, een nabijheid tot het commando van de Amerikaanse strijdkrachten, STRATCOM (Strategic Command) –, opgericht in 2015 om de Russische desinformatie te bestrijden en „promotie” (een eufemisme voor „propaganda”) te maken voor het beleid van de EU in de Oost-Europese landen [24]. Het is dan ook moeilijk te geloven in de officiële versie volgens welke RT DE van de ene dag op de andere in Duitsland werd verboden omdat het geen uitzendvergunning zou hebben gekregen [25]. Integendeel, volgens berichten [26] van onafhankelijke journalisten, zoals Thomas Röper – de oprichter van de mediakritische website „Anti-Spiegel” [27] en auteur van talrijke onderzoeksboeken, waaronder een over de Euromaidan en de putsch in Oekraïne in 2014 [28] en recent „Inside Corona” [29] – zou RT zelfs een uitzendvergunning hebben verkregen in Servië, overeenkomstig het Europees Verdrag inzake grensoverschrijdende televisie [30]. Wat het verbod op webuitzendingen betreft: aangezien het Duitse programma van RT vanuit Moskou wordt uitgezonden, de hoofdzetel van RT, had dat verbod aan het kantoor in Moskou gericht moeten worden, en niet aan het Berlijnse kantoor van RT DE.
Deze censuur van RT DE lijkt dus een etappe te zijn in deze langetermijnstrategie, die met het uitbreken van de oorlog in Oekraïne een versnelling hoger is geschakeld – het ideale voorwendsel om een censuur in te voeren van media „die storen”. De censuur blijft trouwens niet beperkt tot de Russische media, aangezien de Europese Taskforce haar actieterrein heeft uitgebreid tot desinformatie over covid. Wat zullen de volgende onderwerpen zijn die haar interesseren?
Het doel van censuur
Censuur dient hoofdzakelijk één doel: een (waarden)systeem verdedigen en het beschermen met een mijnenveld dat elke dissident zal laten opblazen. De censuur rond covid is één terrein onder andere. Een terrein waarop ze heeft kunnen oefenen door zich aanvaardbaar te maken in de ogen van het grote publiek, en dat publiek aan de werkwijze te laten wennen.
Wat is dan uiteindelijk het verschil tussen de censuur van BAM! en die van RT of Sputnik? De Russische media werden uitdrukkelijk tot vijand verklaard en verboden, na vergeefse subtielere censuurmaatregelen. BAM! van zijn kant is een slachtoffer van dit impliciete systeem, dat precies werd opgezet om de oprichting zelf van nieuwe dissidente media, zoals RT, te voorkomen. Het tijdstip van de censuur van BAM! op YouTube, 18 februari, roept trouwens vragen op: ze gebeurde midden in de opmars van de censuur en slechts enkele dagen voor het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. Had men op het beslissende moment mogelijke dissidente stemmen willen verhinderen, men had het niet anders aangepakt. Maar dit blijft speculatie. Het maakt trouwens niet uit of deze actie met voorbedachten rade gebeurde of het logische gevolg was van een bestaand systeem: het resultaat is hetzelfde. Censuur is een wapen dat zich vroeg of laat keert tegen wie erom vraagt, want het kent geen enkele grens en de „vrienden” van vandaag zijn misschien de „vijanden” van morgen. Ze rukt op als een octopus, met de belangen van de macht die zich ervan bedient als dodelijk wapen in een informatieoorlog.
Door Colin Meier, burgerjournalist en correspondent voor Duitsland voor BAM!
[1] https://www.tagesschau.de/inland/rt-de-rundfunklizenz-101.html
[2] https://www.anti-spiegel.ru/2022/nach-sendeverbot-fuer-rt-de-in-deutschland-russland-kuendigt-massnahmen-gegen-deutsche-medien-an/
[3] https://www.broeckers.com/2022/02/05/tit-for-tat/
[4] https://bam.news/articles/la-voix-de-bam-etouffee-par-la-censure/
[5] https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/statement_22_1463
[6] https://bam.news/articles/?c=2837
[7] https://bam.news/articles/la-censure-encouragee-sans-vergogne-par-les-autorites-europeennes/
[8] https://bam.news/tribune/censure-telegram-dans-la-ligne-de-mire/
[9] https://support.google.com/youtube/answer/9891785?hl=fr&ref_topic=10833358
[10] https://support.google.com/youtube/answer/9891785?hl=fr&ref_topic=10833358
[11] https://help.twitter.com/en/rules-and-policies/medical-misinformation-policy
[12] https://www.facebook.com/combating-misinfo
[13] https://www.reuters.com/world/europe/exclusive-facebook-instagram-temporarily-allow-calls-violence-against-russians-2022-03-10/
[14] https://www.youtube.com/watch?v=meWM4lChqy4
[15] https://www.youtube.com/watch?v=fy910FG46C4
[16] https://www.youtube.com/watch?v=5SBo0akeDMY
[17] https://www.youtube.com/watch?v=YR5TZnFZ4tg
[18] https://www.youtube.com/watch?v=jiBXmbkwiSw
[19] https://www.rferl.org/a/ukraine-facebook-bans-azov-hate-speech-moving-elsewhere/29884807.html
[20] https://theintercept.com/2022/02/24/ukraine-facebook-azov-battalion-russia/
[21] https://www.nachdenkseiten.de/?p=80402
[22] https://www.broeckers.com/2021/10/03/willkommen-im-kalten-medienkrieg/
[23] https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/statement_22_1463
[24] https://eeas.europa.eu/headquarters/headquarters-homepage/2116/-questions-and-answers-about-the-east-
[25] https://www.tagesschau.de/inland/rt-de-rundfunklizenz-101.html
[26] https://www.anti-spiegel.ru/2022/nach-sendeverbot-fuer-rt-de-in-deutschland-russland-kuendigt-massnahmen-gegen-deutsche-medien-an/
[27] https://www.anti-spiegel.ru/
[28] https://www.j-k-fischer-verlag.de/J-K-Fischer-Verlag/Die-Ukraine-Krise-2014-bis-zur-Eskalation--8636.html
[29] https://www.j-k-fischer-verlag.de/J-K-Fischer-Verlag/INSIDE-CORONA--10647.html
[30] https://rm.coe.int/168007b0e6
Fotobron:
Afbeelding herschaald op basis van de originele afbeelding van PAOLO op Adobestock
We danken Free21 voor het herpubliceren van dit artikel op hun website. Lees al hun artikels in het Frans dankzij de vertaaltool die rechtstreeks in hun website is geïntegreerd.
