Artikel 1/4: „Wiens schuld is het: allemaal schuldig?”
Terug naar het begin van de crisis, in maart 2020: van de ene dag op de andere ontdekte de politieke klasse tot haar verbazing dat de afdelingen intensieve zorg zich al tientallen jaren moesten behelpen met wat voorhanden was. Vanaf dat moment begonnen de media ons dagelijks te informeren over de verzadigingsgraad van de gezondheidszorg, de belangrijkste indicator bij het beheer van de crisis, zonder echter in te gaan op de werkelijke uitdagingen van de ziekenhuissector. In feite heeft de crisis de moeilijkheden blootgelegd waarmee die sector al meer dan 20 jaar kampt: chronische onderfinanciering, personeelstekort, zwaar werk, commercialisering van de gezondheidszorg enz. Hoe zijn we zover gekomen dat de burgers de verantwoordelijkheid voor deze situatie moeten dragen?
De crisisbeheerders hebben de naleving van de gezondheidsmaatregelen gekoppeld aan het risico om covid op te lopen, en de besmettingscijfers aan de overbelasting van de afdelingen intensieve zorg. Vervolgens legden ze een kortsluiting tussen de naleving van de maatregelen en de overbelasting van de ziekenhuizen. Tijdens de „lockdowns” wordt de burger bijvoorbeeld gesommeerd thuis te blijven „om de intensieve zorg niet te overbelasten”
Egoïstisch individu
Het begrip verantwoordelijkheid staat centraal in het beheer van deze crisis. Kort gezegd: de maatregelen niet naleven, en dus het risico lopen het virus op te lopen, staat gelijk aan je gedragen als een „egoïstisch individu” dat geen rekening houdt met de vermoeidheid van het zorgpersoneel en de verzadiging van de gezondheidszorg. Is te zoet eten dan in dezelfde redenering ook een egoïstische daad, aangezien het het risico op diabetes (en tal van bijbehorende aandoeningen) verhoogt en dreigt „onze ziekenhuizen, die al vóór de crisis overbelast waren, nog meer te belasten”
Onze verkozenen herhalen in koor dat er absoluut alles in het werk moet worden gesteld om te voorkomen dat zieken tot aan de deuren van het ziekenhuis geraken. De verantwoordelijkheid om de ziekenhuizen niet te overbelasten ligt voortaan bij de burger. Belandt die toch in het ziekenhuis, dan is dat dus zijn eigen schuld, omdat hij de gezondheidsregels niet religieus heeft nageleefd. Dubbele straf: de burger is tegelijk ziek en schuldig! Het is een subtiele omkering van de rollen, waarmee de politieke beslissers zich vrijpleiten van 20 jaar desinvestering in de gezondheidsdiensten.
Het ziekenhuis wordt door de opeenvolgende regeringen gezien als een kost, maar niet als een investering. Als de trend zich doorzet, zal men de mensen dan binnenkort vragen zich in hun dagelijks leven te beperken, bij gebrek aan plaats in de ziekenhuizen?
Het zijn niet de bedden die ontbreken
En wat als het probleem eerder lag bij de beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel, met name op intensieve zorg, dan bij een tekort aan bedden? Enkele artikels of opiniestukken, verdronken in de mediaberichtgeving over de crisis, herinneren aan deze dagelijkse realiteit die zorgverleners al jarenlang beleven.
La Libre kopte begin mei 2021: „Soins intensifs, ce ne sont pas les lits qui manquent mais des infirmiers[1]”, wat een echo was van een ander artikel enkele weken eerder: „Un chef de service hospitalier avertit : "Il faut à tout prix éviter d’ajouter des lits en soins intensifs”[2]. Waarom werd de kwestie van de verzadiging dan herleid tot het aantal beschikbare bedden?
Verontrustende explosie
Federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke legt uit dat „er een evenwicht nodig is tussen, aan de ene kant, de vrijheid, het normale leven terugvinden, maar aan de andere kant ook een normaal leven in de ziekenhuizen terugvinden[3]”. Duidelijk gezegd: een terugkeer naar „het normale leven” afhankelijk maken van het aantal bezette bedden in onze ziekenhuizen. De tienduizenden verpleegkundigen die de voorbije jaren het beroep hebben verlaten, kunnen ongetwijfeld uitleggen wat „het normale leven” in de ziekenhuizen is.
Verschillende zorgfederaties[4] klagen al jaren een groot tekort aan verpleegkundigen aan. Elk jaar neemt de ziekenhuisactiviteit toe door de vergrijzing van de bevolking en de verontrustende explosie van chronische ziekten. Het toegekende budget en personeel volstaan echter niet om deze toegenomen werklast op te vangen.
De indicator verzorgen of de zieke?
De cijfergegevens zijn slechts één indicator onder vele binnen de complexiteit van een crisis. Het statistische argument houdt in dat men de indicator verzorgt in plaats van de zieke. Indicatoren selecteren is op zich geen probleem, maar men kan zich afvragen of het zinvol is het bestuur van een land in crisistijd te laten afhangen van de evolutie van het aantal bezette ziekenhuisbedden. De relevantie van deze indicator werd niet aan het democratische debat onderworpen: welke methodologie werd gebruikt? Hoe worden de cijfers geïnterpreteerd? …
Nu er binnenkort wordt gestemd over de „pandemiewet”, die zonder evaluatie alle crisismaatregelen bekrachtigt die al vijftien maanden worden toegepast, blijven zo tal van cruciale vragen onbeantwoord: hebben de maatregelen echt geholpen om de circulatie van het virus te vertragen? Waar zijn de bewijzen? Was de verzadiging van de bedden een relevante indicator voor de ernst van de crisis? Gaan we bij elke stijging van het aantal ziekenhuisopnames opnieuw in lockdown? Welke structurele maatregelen werden sinds het begin van de crisis genomen om de ziekenhuissector op lange termijn te hervormen?
Luca B.
[1] https://www.lalibre.be/debats/opinions/en-realite-nous-avons-ete-tres-loin-d-atteindre-la-saturation-de-lits-en-soins-intensifs-il-s-agit-d-un-raccourci-errone-6092cea09978e2169865f286
[2] https://www.lalibre.be/belgique/societe/frank-vermassen-chef-de-service-a-l-hopital-de-gand-il-faut-a-tout-prix-eviter-d-ajouter-des-lits-supplementaires-en-soins-intensifs-60649ac17b50a605176cc9d5
[3] https://www.lalibre.be/debats/opinions/lettre-ouverte-a-monsieur-frank-vandenbroucke-les-infirmiers-de-soins-intensifs-et-d-urgence-sont-revoltes-et-lasses-de-ne-pas-etre-entendus-609b6e597b50a61692bd2bfb
[4] FNIB, Santhea, enz.
Fotobron:
AdobeStock
De citaten uit Nederlandstalige bronnen zijn hier teruggezet uit het Frans.
