Rachel, uit de hemel gevallen.
Op 30 maart 2020, precies drie jaar geleden, werd de kleine Rachel het eerste Belgische kind dat slachtoffer werd van Covid-19. Officieel.
De paden van het kleine kerkhof van Ledeberg, ten oosten van Gent, zijn volledig bedekt met een wat verwilderd gazon. De graven lijken willekeurig verspreid over dit groene tapijt. Je moet wat rondslenteren om het graf van Rachel te vinden, discreet met bloemen versierd. De foto op het marmer toont een bolrond, lachend gezichtje.
Drie minuten verderop, in vogelvlucht van de ziel, rijst een groot gebouw van glas en beton op. Een van de twee liften is al lang defect. Het appartement waar Rachel woonde, is krap; een versleten skai zetel staat tegenover een imposant plat scherm, afgestemd op een Ghanese zender. De televisie zendt de begrafenis uit van international Christian Atsu, een voetbalster die levenloos onder het puin werd teruggevonden na de aardbeving in Turkije.
Maar het is een ander verlies dat ons hierheen brengt. Drie jaar na de tragische dood van Rachel halen haar ouders herinneringen op aan de laatste momenten van hun jongste dochter.
Die vrijdag voelt Rachel zich niet goed. Het medisch centrum in de wijk, dat door haar ouders wordt verwittigd, vindt dat het kind niet ziek genoeg is om haar te onderzoeken. Men moet zich in de context verplaatsen: in maart 2020 hadden de huisartsen de instructie hun patiënten niet te ontvangen, uit vrees dat het Sars-Cov2-virus zich zou verspreiden.
Tijdens het weekend gaat het beter met het meisje, maar in de nacht van zondag op maandag vindt haar vader haar om 4 uur ’s ochtends in de zetel, badend in het zweet. Ze heeft koorts maar hoest niet. Hij denkt dat ze eerst wat moet eten voordat ze een geneesmiddel neemt. Ze eet een yoghurt en neemt daarna een tablet van 1 gram paracetamol, een dosis voor volwassenen.
Daarna deelt Rachel een kom thee met haar moeder en valt ze in hetzelfde bed in slaap. Rond 7 uur ’s ochtends is het meisje koortsig en buiten adem.
Het wijkgezondheidscentrum dat dringend wordt gecontacteerd, stelt een afspraak om 10.00 uur voor, maar de toestand van het meisje gaat snel achteruit. De vader besluit een ambulance te bellen. Hij spreekt alleen Engels, en de medewerker van de 101 begrijpt hem niet. De vader windt zich op en articuleert zo duidelijk mogelijk: „My kid very sick!” Machteloos krijgt hij geen hulp en doet hij een beroep op een buurman, enkele verdiepingen hoger, die een auto heeft. Het meisje beweegt niet meer. De vader stelt vast dat haar hart is gestopt met slaan, maar hij hoopt op een mirakel. Hij draagt zijn dochter naar de auto. Het levenloze lichaam van Rachel wordt naar het UZ Gent, het universitair ziekenhuis van Gent, gebracht, waar men haar tevergeefs probeert te reanimeren.
De moeder van Rachel herinnert zich: „We hebben het droeve nieuws aan de zussen van Rachel en aan de naasten van de familie meegedeeld en daarna de school verwittigd. Tientallen mensen kwamen langs om hun medeleven te betuigen. We werden goed omringd. Vanaf de volgende dag kwam er niemand meer.”
En met reden. De volgende dag maakte het UZ Gent immers zijn diagnose bekend: Rachel is gestorven aan Covid-19. Het nieuws zaait angst in een België dat tot op het hysterische af geobsedeerd is door de verspreiding van het virus. De vader van Rachel gelooft het niet. Geen enkel ander lid van de familie had ook maar het minste symptoom, noch vóór noch na het overlijden van Rachel. De mama, die haar bed met haar dochter deelde en uit hetzelfde glas dronk, zal helemaal niet ziek worden. In het gebouw, waar tientallen gezinnen op elkaar gepakt wonen, zal er tijdens de eerste golf geen enkel Covidgeval zijn, als we de familie mogen geloven.
De postmortemdiagnose van het ziekenhuis is een godsgeschenk voor de gezondheidsautoriteiten. Op een persconferentie kondigt de woordvoerder van de strijd tegen het coronavirus met een trilling in de stem het overlijden aan van een kind van 12 jaar als gevolg van Covid-19. „Het is een zeldzame gebeurtenis, maar ze grijpt ons aan.” Heeft Emmanuel André, arts van opleiding, zich er vóór deze aankondiging van vergewist dat geen enkele andere oorzaak het overlijden kon verklaren? Heeft hij een allergie, een reactie op paracetamol uitgesloten? Heeft hij het protocol van het ziekenhuis wel gelezen? De familie van Rachel is in de verwarring na het heengaan van hun dochter dat document, dat ons had kunnen verhelderen, kwijtgeraakt.
Vier maanden later werd ook het overlijden van een ander meisje, 3 jaar oud, door de gezondheidsautoriteiten aan het coronavirus toegeschreven, meteen overgenomen door de pers, die er vette koppen van maakte, ondanks de ontkenning van de vader van het meisje. Ze was geboren met een degeneratieve ziekte en leefde haar laatste dagen in de Cliniques Universitaires St Luc toen ze positief testte. Waarom een PCR-test afnemen bij een kind aan het einde van haar leven?
Twee kleine slachtoffers, tegen wil en dank heldinnen van een televisieserie die in het teken van de angst werd geschreven. De scenaristen werkten ongetwijfeld al aan de laatste aflevering, de gelukkige ontknoping: de vaccinatie van kinderen.
In het kleine appartement in Gent is de herinnering aan de kleine Rachel overal. Haar glimlach hangt naast de portretten van haar zussen. De mama, ontroostbaar, bewaart in haar telefoon de laatste beelden van haar jongste dochter. Haar diepgelovige vader, met handen en ogen ten hemel gericht, heeft het verlies verwerkt: „Ik heb haar aan God toevertrouwd.”
Bernard Crutzen, regisseur.
De meningen die in dit artikel worden geuit, vallen uitsluitend onder de verantwoordelijkheid van de auteur en weerspiegelen niet noodzakelijk die van BAM!
Foto Bernard Crutzen
