Censuur: de Digital Services Act, een nieuwe Europese wet voor 2024

23/07/2022 · Nicolas Mertens

Afgelopen zaterdag 23 april goedgekeurd door de Europese Unie^{^[1]}, zal de Digital Services Act vanaf 1 januari 2024 sociale netwerken en zoekmachines, op straffe van zware boetes, dwingen nog meer te censureren dan ze vandaag al doen. Waarom onderneemt de Europese Unie het om de vrijheid van meningsuiting te beperken en de online censuur te versterken?

De Digital Services Act werd zaterdagochtend 23 april goedgekeurd door de Europese beleidsmakers^{^[2]}^{^[3]}. Het doel? „De burgers beschermen tegen desinformatie”^{^[4]}. Met welk middel? Door de onlineplatforms, sociale netwerken en zoekmachines te verplichten de inhoud waartoe ze toegang bieden nog drastischer te censureren dan vandaag, op straffe van zware boetes. De nieuwe wetgeving treedt in werking op 1 januari 2024.

Diversiteit van meningen als op te lossen probleem

Ondervraagd door AP^{^[5]}, legt de directeur van de internationale lobbygroep „Reset”^{^[6]} uit dat deze nieuwe Europese wet deel uitmaakt van een algemene beweging in het Westen naar meer online censuur. Een censuur waarvan de noodzaak volgens hem „bleek na de verkiezing van Donald Trump in 2016, toen Rusland de kiezers beïnvloedde via de sociale media”^{^[7]} (sic). De problemen zouden volgens hem „alleen maar erger geworden zijn tijdens de pandemie, toen gezondheidsdesinformatie welig tierde”^{^[8]}. Wanneer deze lobbyisten en beleidsmakers het over „desinformatie” hebben, gaat het dan ook over de communicatie van de westerse regeringen en de traditionele media? Dat valt te betwijfelen.

De dag voor het akkoord van de Europese Unie over de Digital Services Act hield de voormalige Amerikaanse president Barack Obama, die nog altijd zeer invloedrijk is, aan de Stanford University in Californië een opgemerkte toespraak, precies over het thema internet en vrijheid van meningsuiting^{^[9]}. Daarin sprak ook hij, onder het mom van goede bedoelingen, over de „risico’s” die ontstaan doordat mensen vrij kunnen communiceren en online informatie kunnen delen die afwijkt van het dominante narratief. Risico’s voor wie? Voor de burgers of voor de belangen die de lobbygroepen vertegenwoordigen?

Steeds meer censuur: wij zijn het doelwit!

Hoewel wie beslist wat al dan niet verspreid mag worden al over een surrealistische macht beschikt om de informatiestromen te controleren (zie, nu we het toch over Barack Obama en zijn democratische opvolger Joe Biden hebben, het onderdrukken van de affaires „Obamagate”^{^[10]}^{^[11]} en „Laptop from hell”^{^[12]}^{^[13]} op de sociale netwerken), stellen ze zich daar duidelijk niet mee tevreden en willen ze een nog sterkere voorafgaande regulering van de inhoud.

Welke precieze vorm dat zal aannemen, weten we nog niet, maar ze bereiden duidelijk iets voor, en hun doelwit zijn wij. Een medium als Bam! behoort tot wat zij als een „probleem” beschouwen. Het valt te vrezen dat veel alternatieve media rechtstreeks getroffen zullen worden en dat het delen van hun inhoud op alle platforms nog meer beperkt kan worden dan vandaag, en dat ze nog verder wegzakken in de resultaten van de zoekmachines.

Is een ander perspectief mogelijk?

Nog eens: is censuur de oplossing voor meningen die sommigen verkeerd vinden? Denken de autoriteiten echt „het vertrouwen te herstellen”^{^[14]} door echte feiten te censureren die afwijken van hun narratief? Zou het niet gezonder zijn om afwijkende meningen in debatten met argumenten te weerleggen? Dat zou meer in overeenstemming zijn met de democratische idealen die onze vertegenwoordigers beweren te verdedigen.

Is het nog tijd om zich tegen deze nieuwe Europese wet op internetcensuur te verzetten? Misschien. De enige manier om dat te doen is onze medeburgers te informeren, zodat ze zich de vraag kunnen stellen: zijn ze voor meer of minder online censuur? De burgers moeten immers weten wat er in hun naam wordt beslist, om eventueel hun mening te kunnen laten horen. We worden geacht in een democratie te leven; de genomen beslissingen worden geacht de mening van de burgers te weerspiegelen en rekening te houden met minderheden.

En tot slot een bijkomende vraag: wie kan er belang hebben bij censuur, behalve wie de waarheid vreest?

Nicolas Mertens, burgerjournalist voor BAM!

^{^[1]} https://www.europarl.europa.eu/news/fr/press-room/20220412IPR27111/dsa-accord-sur-un-environnement-en-ligne-sur-et-transparent

^{^[2]} https://apnews.com/article/technology-business-police-social-media-reform-52744e1d0f5b93a426f966138f2ccb52

^{^[3]} https://ec.europa.eu/info/digital-services-act-ensuring-safe-and-accountable-online-environment_en

^{^[4]} https://www.europarl.europa.eu/news/fr/press-room/20220412IPR27111/dsa-accord-sur-un-environnement-en-ligne-sur-et-transparent

^{^[5]} https://apnews.com/article/technology-business-police-social-media-reform-52744e1d0f5b93a426f966138f2ccb52

^{^[6]} https://www.reset.tech

^{^[7]} https://apnews.com/article/technology-business-police-social-media-reform-52744e1d0f5b93a426f966138f2ccb52

^{^[8]} https://apnews.com/article/technology-business-police-social-media-reform-52744e1d0f5b93a426f966138f2ccb52

^{^[9]} https://techpolicy.press/transcript-barack-obama-speech-on-technology-and-democracy/

^{^[10]} https://institutdeslibertes.org/obama-gate-histoire-dun-coup-detat-foireux/