De verkiezing van Trump heeft Europa verrast

Een verkiezing die menigeen heeft verrast

Woensdagochtend, terwijl de Amerikaanse staten een voor een hun resultaten bekendmaakten, leed de overwinning van Donald Trump in de presidentsverkiezingen al snel geen enkele twijfel meer. Het is geen overwinning, het is een triomf: het Republikeinse kamp, gedragen door Donald Trump maar ook door Elon Musk en Robert F. Kennedy Jr., heeft alles binnengehaald wat er binnen te halen viel. Het Witte Huis, de Senaat, het Huis van Afgevaardigden, de meerderheid van de gouverneurs. De kiesmannen, de volksstemming, alles.

Het Republikeinse kamp is overal vooruitgegaan, zelfs in Democratische bolwerken zoals Californië, en heeft nergens terrein verloren: het verloor geen enkele county die het bij de presidentsverkiezingen van 2020 had gewonnen. Wie zich echter had gebaseerd op de analyses en commentaren van de Europese media en politici in de voorgaande weken en maanden, zou zo’n uitslag moeilijk hebben kunnen voorspellen, om het zacht uit te drukken. Wat is er dan gebeurd?

De Europese media brengen de feiten niet

We moeten de feiten onder ogen zien. De voorstelling van de feiten die onze media en politieke verantwoordelijken ons bieden, lijkt op zijn minst vertekend, en dus helaas onjuist. We bieden u een vertaling aan van enkele passages uit een artikel dat verscheen op de zeer nuttige Amerikaanse politieke website Realclearpolitics.com^[1], een onpartijdig medium dat artikels publiceert van aanhangers van beide kampen in de Verenigde Staten, wat het mogelijk maakt ze vrij handig te vergelijken en zich een eigen mening te vormen.

Dit artikel vat goed de lezing van de feiten samen die vandaag in de Verenigde Staten de meerderheid blijkt te hebben, aangezien ze net op triomfantelijke wijze de verkiezingen heeft gewonnen. Een beschrijving van de Amerikaanse realiteit die nochtans sterk verschilt van wat in de Europese media doorschemert, die dit soort analyse nooit zullen brengen:

„Waarom [heeft Donald Trump gewonnen]? Trump was een betere president dan Joe Biden en een betere kandidaat dan Kamala Harris. Gewone Amerikanen leidden onder Trump een duidelijk welvarender leven dan onder Biden. En Trump is zichtbaar authentieker, toegankelijker, charmanter, intelligenter, overtuigender, scherpzinniger, intuïtiever en grappiger dan Harris. Trump heeft het zowel politiek als op het vlak van persoonlijkheid gehaald.

De democratie heeft gezegevierd; het volk heeft zijn zin gekregen ondanks alles wat werd gedaan en gezegd om dat te verhinderen. Trump heeft gewonnen hoewel bijna alle instellingen van de Verenigde Staten – de media, de academische wereld en ook het grote bedrijfsleven – zich niet alleen tegen hem verzetten, maar dat op virulente wijze deden, hem met Hitler vergeleken en waarschuwden dat zijn verkiezing het einde van de democratie zelf zou betekenen.”

Het artikel gaat als volgt verder:

„O ja, en de film- en rocksterren ook. Harrison Ford vertelde ons dit weekend vol emotie dat hij voor Kamala Harris en Tim Walz had gestemd. (…) Het was een gepassioneerd pleidooi, maar het had geen effect, want de meesten van ons zijn niet van gisteren. (…) [Voor ons] was het niet meer dan een prachtig vertelde leugen.

Het was een oproep om vertrouwen te hebben in de aanklagers en rechters die de rechtbanken cynisch als partijdig wapen hebben gebruikt terwijl ze hun trouw aan ‚de rechtsstaat’ verkondigden. Om de overheidsbureaucraten te geloven die iedereen het zwijgen oplegden die vragen durfde te stellen bij de oorsprong en de gevolgen van covid (…). Om de oneerlijkheid te negeren van de verantwoordelijken voor de nationale veiligheid die hadden beweerd dat de laptop van Hunter Biden vals was, terwijl ze wisten dat dat niet zo was. (…)

En hij gaat verder:

Zo is de overwinning van Donald Trump meer dan een episch verhaal van persoonlijk en politiek succes: het is een stem van „wantrouwen” tegenover de instellingen en het bestuur door experts die beweren gezag te hebben. Instellingen falen wanneer ze zich niet op hun kerntaak concentreren (…)

Hier zijn enkele van de voorbeelden die hij geeft:

Tijdens zijn eerste buitenlandse reis als president sprak Joe Biden de Amerikaanse troepen in Engeland toe. (…) ‚Dit is geen grap: weten jullie wat volgens de stafchefs de grootste bedreiging voor de Verenigde Staten is? De klimaatopwarming.’

Ondanks de ontkenning klonk het precies als een ‚grap’. Of liever, als een parodie op liberale overdaad. (…)

Of nog deze:

Op dezelfde manier richten bijna alle overheidsinstellingen zich nu op marginale kwesties of progressieve modes in plaats van op hun kerntaken. Aanklagers promoten ‚billijkheid’ in plaats van criminelen op te sluiten. (…)

En het zijn niet alleen de overheidsinstellingen die de weg kwijt zijn. De kerntaak van de media zou erin moeten bestaan nieuws te brengen, niet partijdige en halfware verhalen te construeren met de bedoeling verkiezingen te beïnvloeden. Denk aan de memorabele beelden van 2020 [tijdens de BLM-rellen] waarin journalisten van nieuwszenders ‚overwegend vreedzame betogingen’ beschreven terwijl achter hen gebouwen in vlammen opgingen.

Ook de ooit eerbiedwaardige commerciële instellingen concentreren zich niet op hun kerntaken. [Ze] lezen de consumenten de les in plaats van hen te bedienen. (…) Politieke commissarissen in de directies plaatsen leidt de aandacht af van de kerntaak van de bedrijven, zorgt voor verdeeldheid onder het personeel en vervreemdt de consumenten. (…)

En ten slotte over de covidcrisis:

Net zoals de overheids-, media- en commerciële instellingen door hun politisering zijn aangetast, geldt dat ook voor de publieke ‚experts’. Socrates, misschien de grootste expert op het gebied van kennis, merkte op dat de enige ware wijsheid erin bestaat te weten dat men niets weet. Hij weigerde zijn expertise op autoritaire wijze te gebruiken, maar gebruikte ze veeleer om anderen de middelen te geven om over problemen na te denken.

Hoewel weinig kiezers vandaag Socrates lezen, weet bijna iedereen dat experts het niet altijd eens zijn. Daarom zoeken we, wanneer we met moeilijke of dure problemen te maken krijgen, een tweede advies. Of het nu gaat om een autoherstelling of om hersenchirurgie, we weten dat het verstandig is een tweede, en soms een derde advies in te winnen. Waarom? Experts hebben verschillende perspectieven en motivaties. Vaak is er niet maar één antwoord. Uiteindelijk kunnen we vertrouwen op het oordeel van een expert, maar niet zonder hun expertise te gebruiken om het probleem te begrijpen, zodat we zelf een betere beslissing kunnen nemen.

Publieke experts zijn doorgaans autoritairder en minder raadgevend, wat het vertrouwen in experts in het algemeen ondermijnt. Zo hebben Dr. Anthony Fauci en het team van overheidsexperts hun status van ‚expert’ op autoritaire en politieke wijze gebruikt, met de bedoeling anderen te domineren in plaats van hen de verantwoordelijkheid te geven om zelf te beslissen. Ze hebben het publiek misleid over de oorsprong van covid, de doeltreffendheid van mondmaskers, en de veiligheid en doeltreffendheid van de vaccins. Door zichzelf gelijk te stellen met ‚de wetenschap’ probeerde Fauci critici het zwijgen op te leggen, vragen in de kiem te smoren en mensen te beroven van hun vermogen om volledig geïnformeerde beslissingen te nemen. Dit gebrek aan socratische bescheidenheid heeft miljoenen mensen het vertrouwen doen verliezen in alle publieke experts die zich op een vergelijkbaar autoritaire manier gedragen.

Hij besluit als volgt:

Dus in een wereld waarin zoveel misloopt, is het gewoon zinvol de man te verkiezen die al die oneerlijke wijsneuzen gek maakt. Een actieve meerderheid van het Amerikaanse volk was ervan overtuigd dat, ondanks (of misschien wel dankzij) alle haat die ze aantrekken, Donald Trump en zijn vrolijke bende gedurfde critici – onder wie de voormalige leden van de Democratische Partij Robert F. Kennedy Jr., Elon Musk  en Tulsi Gabbard – de beste gok zijn om het systeem te zuiveren en Amerika zijn grootsheid terug te geven.

Deze beschrijving van de situatie in de Verenigde Staten verrast u wellicht, zoals ze ook menigeen binnen de redactie van BAM! verrast. Toch lijkt het, zoals de uitslagen van woensdag hebben getoond, wel degelijk zo te zijn dat de meerderheid van de Amerikaanse bevolking het ziet.

Waarom kunnen wij die realiteit dan niet aanvoelen? Misschien omdat we in de Europese media nooit dit soort tekst over de Verenigde Staten lezen, hoe relevant die ook duidelijk is? Maar waarom brengen onze media ons dit soort lezing niet, terwijl die aan de overkant van de Atlantische Oceaan heel gangbaar is? Onze media lijken hun rol om ons te informeren niet te vervullen, maar voeren eerder, door een strikte controle uit te oefenen op wat in Europa wel of niet wordt verspreid, een zorgvuldig desinformatiewerk uit. Een dagelijks desinformatiewerk, dat ons tot een perceptie van de feiten brengt die volledig losstaat van de realiteit.

Een loskoppeling van de feiten die indruist tegen de uitoefening van de democratie

De loskoppeling van veel Europeanen – vooral de welbekende „geschoolden”, naar wat je vrij gemakkelijk kunt vaststellen door rond je te praten – van de Amerikaanse realiteit is steeds verbijsterender, zelfs bij wie voor andere thema’s, zoals covid of het klimaat, wel doorheeft hoe de vork aan de steel zit.

Die loskoppeling is bij de Europeanen overigens in grote meerderheid vergelijkbaar wat de Russische, Chinese, Iraanse enz. realiteit betreft. De Europeaan lijkt oprecht te geloven dat de meerderheid van de Russen, Chinezen en Iraniërs, om drie grote doelwitten van de huidige propaganda in het Westen te nemen, tegenstanders zijn van hun eigen land en er een visie op hebben die vergelijkbaar is met die welke hier wordt ontwikkeld. Wat, als men de moeite neemt zich twee minuten objectief te informeren, lachwekkend is. De meerderheid van de Russen, Iraniërs en Chinezen staat uiteraard positiever tegenover hun eigen land dan tegenover de opvattingen van het Westen. Hoe kunnen Europeanen het tegendeel geloven? We lijken hier in een intellectuele bubbel te leven, zo te zien het gevolg van een constante vertekening in de toegang tot informatie. Maar wie controleert die toegang? En is die controle gewild of het resultaat van een „natuurlijke” maatschappelijke evolutie?

Hoe dan ook: een van de dingen waar Europeanen momenteel het meest nood aan lijken te hebben, is een denkschool die het mogelijk maakt zich echt te bevrijden van die controle op de publieke opinie, ongeacht de oorsprong ervan – kunstmatig of niet –, om het begrip democratie opnieuw betekenis te geven. Want, zoals Hannah Arendt opmerkte, kan er alleen sprake zijn van de uitoefening van democratie als het publieke debat geïnformeerd wordt over echte feiten. Wat is ons eigen denken waard zonder toegang tot de feiten?

Die bevrijding lijkt minstens te vereisen dat men regelmatig de pers, of bronnen, leest uit verschillende landen die tot de verschillende blokken behoren. Hoe kun je anders vergelijken en je eigen mening vormen? Zou het leren van niet-westerse vreemde talen vanuit dat oogpunt dan ook geen sleutelelement van het onderwijs moeten zijn?

Het verschil maken tussen beschrijven en onderschrijven

Op het vlak van onderwijs lijkt het ook nodig dat we hier in Europa leren een onderscheid te maken tussen dingen beschrijven en ze onderschrijven:  schrijven „Trump is populair in de VS” is de vaststelling van een realiteit, die niets te maken heeft met „pro-Trump zijn”.

Precies zoals schrijven „het Iraanse regime geniet aanzienlijke steun bij de bevolking” de vaststelling van een realiteit is, wat iets heel anders is dan de principes van dat regime onderschrijven.

Deze soort tribalisme van het denken, dat het discours nivelleert, maakt zo te zien sterk blind. De verkiezingsuitslagen van vorige week in de Verenigde Staten zijn daar een goede illustratie van voor veel Europeanen die niet hebben kunnen zien wat er aan de andere kant van de Atlantische Oceaan gebeurde, gevangen in hun binair denken „pro of anti” „Trump”.

Alsof die binariteit „pro-Trump” tegen „anti-Trump” het mogelijk maakte er ook maar iets van te begrijpen.

Wat brengen de komende maanden ons? Hoe reageren?

Nu Donald Trump herverkozen is, wat brengen de komende weken, maanden en jaren ons?

Mogen we verwachten dat onze media en politieke verantwoordelijken zichzelf in vraag stellen? Zullen ze hun eigen vooringenomenheid aanklagen en er eindelijk werk van maken ons een beschrijving van de feiten te bieden die dichter bij de realiteit staat?

Gezien wat er de afgelopen jaren is gebeurd, en de behandeling van andere recente gebeurtenissen, valt daaraan te twijfelen. Wat blijft er de Europeanen dan te doen?

Waarom niet het Amerikaanse voorbeeld volgen? Laten we de media en de aanhangers van het officiële discours ontvluchten, en leren onze eigen mening te vormen door ons actief te informeren. Laten we de pers vergelijken van landen met tegengestelde strekkingen, en de kwaliteitsbronnen verzamelen die op de sociale netwerken beschikbaar zijn. Laten we eindelijk volwassen zijn in de manier waarop we ons informeren en onze eigen mening vormen.

En laten we dat werk voor elk onderwerp doen, niet alleen voor het onderwerp dat ons na aan het hart ligt. Laten we ervan uitgaan dat elk nieuw of oud thema standaard, zoals alle andere, ervan verdacht wordt aan propaganda onderworpen te zijn of te zijn geweest. Laten we het narratief niet alleen in vraag stellen voor het thema dat ons dierbaar is, terwijl we onze mening over alle andere onderwerpen zo gemakkelijk laten kneden. Laten we integendeel voortaan, voor alle onderwerpen, vermijden in de val van het dominante discours te trappen.

Door Nicolas Mertens, burgerjournalist voor BAM!

Beeld gegenereerd met de artificiële intelligentie Grok

[1] Trump Wins Because He’s Just Better | RealClearPolitics