Gegevensbeschermingsautoriteit vraagt restaurants en bioscopen uit te sluiten van de Belgische coronapas

De Gegevensbeschermingsautoriteit wijst op de tegenstrijdigheid tussen het rapport van de Expertengroep beheerstrategie (GEMS) van 31 augustus en de invoering van de coronapas „op plaatsen en bij evenementen waarvoor maatregelen kunnen gelden die het recht op privacy minder aantasten” , zoals ventilatie, het dragen van mondmaskers, tests en quarantaine, en het respecteren van de sociale afstand.

Pas afgekeurd

In haar advies, uitgebracht „bij hoogdringendheid” , over het voorontwerp van ordonnantie betreffende de uitbreiding van de Belgische coronapas („Covid Safe Ticket” of CST), wijst de Gegevensbeschermingsautoriteit op tal van problemen met de wetgeving die momenteel wordt aangenomen: tegenstrijdigheid met het advies van de regeringsexperts, geen evaluatie van de stand van de epidemie, het mechanisme van goedkeuring, geen evaluatie van voor- en nadelen.

Chantage met vaccinatie

De Autoriteit herinnert eraan dat de coronapas een „instrument is dat binnendringt in het recht op privacy” en dat het gebruik van een dergelijk instrument daarom „noodzakelijk en evenredig” moet zijn, wat hier niet het geval lijkt.

Terloops citeert het advies van de Autoriteit het standpunt van de wetgever: „een alternatief dat de privacy minder aantast dan het CST, zou een spontane vaccinatie van 95% van de bevolking zijn, en dat in alle sociale groepen”! Het gaat dus wel degelijk om chantage met vaccinatie, en niet om een overbelasting van de ziekenhuizen te vermijden of bepaalde sectoren open te houden, zoals de basiscriteria van de pas benadrukken.

Onvoldoende verantwoord

De overheden moeten „beter verantwoorden” dat de voordelen van de pas (bescherming van de gezondheid, beperking van de circulatie van het virus tot een niveau waarop een overbelasting van de ziekenhuizen kan worden vermeden en de grenzen, scholen en winkels open kunnen blijven) opwegen tegen de nadelen en risico’s (waaronder het risico een vals gevoel van veiligheid te creëren, het risico op discriminatie, het risico op gewenning en sociale normalisering van gedrag dat de grondrechten aantast, en het risico om „af te glijden” naar een surveillancemaatschappij) die hij met zich meebrengt.

De Autoriteit benadrukt ook dat de epidemiologische situatie moet worden geëvalueerd, niet alleen aan de hand van de basiscriteria (incidentie en trend, positiviteitsgraad, besmettelijkheid van de circulerende varianten, vaccinatiegraad van de risicogroepen door de Hoge Gezondheidsraad, bezettingsgraad en -snelheid van de algemene ziekenhuisbedden en van de covidbedden op intensieve zorg), maar ook in het licht van het doel van de pas, namelijk: „een overbelasting van het gezondheidszorgsysteem vermijden en tegelijk de sectoren openhouden”.

Alarm over de democratie

Ook al voorziet de wetgeving rond de coronapas erin de verkozenen te informeren via een „dossier met de elementen die de invoering van de maatregel hebben gerechtvaardigd”, toch stelt de Autoriteit voor te voorzien in een mechanisme van parlementaire bekrachtiging, vergelijkbaar met dat van de pandemiewet.

Hoewel het de bedoeling is dat het gebruik van de pas maandelijks door de staat wordt geëvalueerd, preciseert de Autoriteit dat deze evaluatie moet gaan over de noodzaak en de evenredigheid van de maatregel, om te garanderen „dat de inmenging in het recht op privacy strikt noodzakelijk en evenredig is (en blijft) gezien de omstandigheden”. Deze regeling kan echter telkens met drie maanden worden verlengd, tot 30 juni 2022.

Niet op vrijwillige basis

Ten slotte benadrukt de Autoriteit dat het onaanvaardbaar is aan de organisatoren en uitbaters van bepaalde plaatsen en evenementen de bevoegdheid te delegeren om te beslissen of ze het voorleggen van de pas al dan niet eisen. Het is wel degelijk aan de wetgever om te bepalen onder welke voorwaarden het noodzakelijk en evenredig is een beroep te doen op de pas, want de gegevensverwerkingen in het kader van het gebruik van een pas „zullen alleen rechtmatig zijn als ze noodzakelijk zijn om te voldoen aan een wettelijke verplichting”.

Slechts een raadgevend advies

Het advies van de Gegevensbeschermingsautoriteit is raadgevend, maar het geeft, vanwege een onafhankelijke overheidsinstantie, een idee van wat er met de komende wetgeving op het spel staat voor de bescherming van het recht op eerbiediging van het privéleven, zoals gewaarborgd door artikel 22 van de Grondwet en door verschillende Europese verdragen, en voor de fundamentele vrijheden van de burgers. De wetgevers zijn op geen enkele manier verplicht er rekening mee te houden.

Door Hughes Belin, hoofdredacteur bij BAM!

https://www.md-universal.eu/images/avis-n-164-2021.pdf

Fotobron:
Adobe-stock