Hebt u een hekel aan de traditionele partijen? Zo stemt u om hen pijn te doen!
U hebt dus besloten om voor een kleine partij te stemmen, liefst een burgerpartij,... Heel goed! Uw stem gaat dus niet naar een traditionele partij.
Enkele tips om uw stem een maximaal gewicht te geven.
Groepeer uw stemmen
Tenzij de meerderheid van de burgers beslist om niet langer op de traditionele partijen te stemmen (wat onwaarschijnlijk lijkt, gezien de peilingen), moeten de burgers die beslist hebben die keuze te maken „afspreken” om hun burgerstemmen te concentreren op één enkele kleine partij: de versnippering van de stemmen over kleine partijen verkleint hun kansen om verkozenen te hebben. Het is immers absoluut noodzakelijk de kiesdrempel te halen, die 5 % bedraagt voor het federale en het Waalse parlement[1]. Vier kleine partijen die elk 2 % halen, bereiken de kiesdrempel niet en zullen dus geen verkozenen hebben, terwijl een kleine partij die 8 % haalt, wel in aanmerking komt voor de zetelverdeling. Een unie van de kleine burgerpartijen zou in dat opzicht overigens verstandig zijn geweest[2]. Hoe kiest u dan?
Om te beginnen toont een kleine partij die een maximum aan lijsten met een maximum aan kandidaten heeft ingediend, een goed vermogen tot ontplooiing en mobilisatie. Probeer ook voor dezelfde kleine partij te stemmen, minstens op regionaal en federaal niveau: het is belangrijk dat de partij verkozenen heeft op zoveel mogelijk beleidsniveaus. Het komt zelden voor dat partijen lijsten hebben ingediend op Europees niveau, gezien het hoge aantal vereiste handtekeningen. U vindt hier alle lijsten, zodat u zich een idee kunt vormen.
Probeer bovendien de hartslag in uw omgeving te voelen, praat erover, kijk wie binnen die kleine partij de bekendste, meest charismatische persoon is die de meeste kans heeft om een maximum aan stemmen te halen, en die waarschijnlijk lijsttrekker is. Kortom, overleg met elkaar en groepeer uw stemmen!
Stem ofwel voor de lijst in het „vakje bovenaan”
Ofwel voor een of meer personen op de lijst „naamstemmen”. De verkiesbaarheidsdrempel, dat wil zeggen het aantal stemmen dat men op een lijst moet behalen om verkozen te worden, is eigen aan elke lijst, naargelang het aantal toegekende zetels, dat afhangt van het aantal stemmen dat de lijst heeft gekregen (er wordt maar één stem geteld als een kiezer voor meerdere kandidaten stemt). Als de kiesdrempel voor een lijst bijvoorbeeld op 2.083 stemmen is vastgelegd, zullen alle kandidaten op de lijst die deze drempel overschrijden, verkozen zijn. Voor de lijst stemmen (in het vakje bovenaan) komt neer op het bevoordelen van de vastgelegde volgorde van de lijst, en vooral van de eersten op de lijst. Voor kandidaten stemmen (naamstem of voorkeurstem) komt neer op het bevoordelen van bepaalde personen op de lijst die niet noodzakelijk een „goede plaats” op de lijst hebben.
Voor meerdere personen stemmen geeft een volwaardige stem aan elke kandidaat voor wie u stemt. Voor bijna alle kandidaten op een lijst stemmen komt neer op het verhogen van het kiescijfer (totaal van de uitgebrachte stemmen = lijststemmen + totaal van de naamstemmen), en dus bijgevolg ook op het optrekken van de verkiesbaarheidsdrempel op de lijst.
Voor de lijst stemmen
Als u beslist om voor de lijst te stemmen (niet-nominatieve stem), bevoordeelt u dus de „devolutieve werking”: dat wil zeggen de volgorde van de kandidaten op de lijst. Als u kiest voor een stem in het vakje bovenaan, worden die stemmen verdeeld, overgedragen aan de andere kandidaten volgens hun volgorde op de lijst. De helft van de „overtollige stemmen” die de lijst behaalt (boven de verkiesbaarheidsdrempel), gaat immers naar de eerste, dan de tweede, dan de 3e, dan de 4e kandidaat, tot de „gemeenschappelijke pot leeg is”. Stel bijvoorbeeld kandidaat X, lijsttrekker (1e op de lijst), en kandidaat Y, 2e op dezelfde lijst, en nemen we opnieuw ons voorbeeld van de verkiesbaarheidsdrempel van 2.083 stemmen op een lijst: onze 1e op de lijst (lijsttrekker) behaalt een persoonlijke score van 8.450 stemmen, hij zal verkozen zijn (want boven de verkiesbaarheidsdrempel van 2.083 stemmen). De tweede behaalt 1.000 stemmen: hij zal ook verkozen zijn (hoewel hij de verkiesbaarheidsdrempel niet op eigen kracht, dat wil zeggen met zijn eigen stemmen, heeft gehaald), want hij neemt de 1.083 stemmen die hem ontbreken uit de gemeenschappelijke pot van de resterende stemmen in het vakje bovenaan; de 3e, die 500 stemmen behaalt, zal ook verkozen zijn, want hij neemt uit wat er overblijft van de pot van het vakje bovenaan de 1.583 stemmen die hem ontbreken, en zo verder. Dat noemt men de devolutieve werking van de lijststem.
Tot besluit: stem „gegroepeerd”, dat is essentieel om de kiesdrempel van 5 % te halen; aarzel dus niet om er in uw omgeving over te praten, rekening houdend met het mobilisatievermogen van de kleine partij, af te meten aan het aantal ingediende lijsten en kandidaten. Als u beslist om voor meerdere personen op de lijst te stemmen, geef dan uiteraard de voorkeur aan wie u verkiest, aan wie goed geplaatst is op de lijst (wat een gecombineerd effect van voorkeurstemmen/devolutieve werking zal hebben, want veel mensen stemmen in het vakje bovenaan) en/of stem, integendeel, als u niet door alle eersten op de lijsten overtuigd bent, ook voor wie u waardeert en wie minder kans heeft om verkozen te worden via de devolutieve werking, dat wil zeggen wie minder goed op de lijst geplaatst is; dat zal hun aantal voorkeurstemmen verhogen, en dus hun kans om verkozen te worden. Doe ook dat gegroepeerd.
Sandra
Bijkomende informatie over de verkiesbaarheid en de berekeningswijzen:
éligibilité | CRISP asbl (vocabulairepolitique.be)
[1] seuil électoral | CRISP asbl
[2] liste électorale | CRISP asbl
Een kandidatenlijst hoeft niet noodzakelijk te worden samengesteld en ingediend door één enkele politieke partij. Verschillende politieke formaties kunnen een gemeenschappelijke lijst indienen; men spreekt dan van een kartel.
