Feest van de lelijkheid

Het jaar in het Westen wordt geritmeerd door vroeger religieuze (of zelfs spirituele) feesten die sterk gecommercialiseerd zijn geworden: Kerstmis in de winter, Pasen in de lente en Halloween in de herfst.

Geleidelijk zijn deze feesten uitgehold van hun collectieve, spirituele en symbolische betekenis, tot er alleen nog zeer lucratieve opportuniteiten overblijven die ons in consumptiegewoonten gevangen houden zonder ons op andere vlakken te verrijken.

Een beetje geschiedenis

We hebben net Halloween achter de rug. Dit feest heeft in Europa een kronkelige geschiedenis gekend. Het vindt zijn oorsprong in heidense vieringen, waaronder het beroemde Samhain, om het einde van de oogst en de komst van de winter te eren, maar ook de periode van het jaar waarin de sluier tussen de wereld van de levenden en die van de doden als het dunst wordt beschouwd, en dus het moment waarop we het makkelijkst in contact kunnen komen met wie ons verlaten heeft.

Het was paus Gregorius III die in de 8^e eeuw het christelijke dodenfeest, dat op 13 mei plaatsvond, naar 31 oktober verplaatste om dit naar zijn smaak te heidense feest te kerstenen.

Laten we het over geld hebben

Dit jaar ramen de prognoses van de NRF (National Retail Federation - de nationale federatie van de detailhandel) alleen al in de Verenigde Staten (waar Halloween in zijn huidige vorm een hoge vlucht heeft genomen) de uitgaven op 10,6 miljard $^[1] voor deze nacht van 31 oktober, waarvan 2,34 miljard € aan snoepgoed (300.000 ton)^[2] en bijna 804 miljoen $ aan pompoenen^[3]… waarvan 1,3 miljard ton in de vuilnisbak zal belanden^[4].

Laten we het over de dood hebben

Als om de aanwezigheid te rechtvaardigen van beelden van doodshoofden, heksen en gevilde zombies die vanaf het einde van de zomer de openbare ruimte overspoelen, vallen velen terug op het feit dat Halloween, omdat het op de vooravond van Allerheiligen valt, zijn oorsprong vindt in het dodenfeest. Maar de gratuite lelijkheid en het doodse karakter van alles rond Halloween zoals het in de verwesterde wereld wordt „gevierd”, verwijzen op geen enkele manier naar de herdenking van de overledenen, die gekenmerkt wordt door respect, offergaven en herinnering.

Naar schatting 70% van de Amerikaanse bevolking, of 235 miljoen mensen, heeft dit jaar Halloween gevierd.^[5] Allerheiligen of om het even welke andere collectieve viering ter ere van de voorouders wordt daarentegen, omdat ze niet rendabel is, niet in cijfers uitgedrukt en is in het Westen alleen nog goed voor een feestdag en individuele herdenkingen.

Er is de Día de los Muertos in Mexico. Dit feest duurt traditioneel drie dagen: de eerste is gewijd aan overleden kinderen, de tweede aan mensen die een gewelddadige dood stierven en de derde aan alle andere overledenen.^[6] De familie van de overledene maakt zijn graf schoon, danst, zingt en laat offergaven achter om in de behoeften van de overledene in het hiernamaals te voorzien. Begrippen die vreemd zijn voor onze uberproductivistische, logische samenlevingen, waarin vooral het gezin zelf een gefragmenteerde realiteit wordt.

De doden, de levenden en de schoonheid

In andere culturen is de dag van de doden voor de levenden de gelegenheid om zich met elkaar te verbinden ter nagedachtenis van wie de aarde heeft verlaten.^[7]

In Zuid-Korea is Chuseok een feest om dankbaarheid te betuigen aan de voorouders. Het draait niet zozeer om de doden als wel om de gelegenheid hulde te brengen aan wie zich nu „aan de andere kant van de sluier” bevindt. De mensen bezoeken elkaar, maken de graven schoon, bereiden fijne gerechten en betuigen hun dankbaarheid aan wie hen is voorgegaan.

Traditioneel maakten de gelovigen met Allerheiligen de graven schoon, zetten er chrysanten op en staken kaarsen aan.

Air Muyan wordt gevierd op het eiland Carey, op 140 km van Kuala Lumpur. De inwoners trekken hun mooiste kostuums en ingewikkelde maskers aan. Ze richten gebeden en zegeningen tot hun voorouders.

De dood in een samenleving die voorrang geeft aan steriliteit

In de verwesterde landen, waar virussen gedemoniseerd worden en waar aan de ingang van elke instelling handgel klaarstaat om ons te redden van microben, is het niet verwonderlijk dat de dood moeilijk een natuurlijke plaats vindt in een collectieve praktijk. Terwijl een gigantische campagne de burgers onder druk zette om zich te laten vaccineren om hun grootouders te beschermen, zijn duizenden, zelfs miljoenen mensen alleen gestorven, zonder dat hun naasten hen op een behoorlijke manier konden komen begraven om hun samen een laatste eerbetoon te brengen.

Het begrip dood is grotendeels opgeslokt door een commercieel feest dat de gruwel in de schijnwerpers zet. Het is aan ons om praktijken nieuw leven in te blazen, of zelfs opnieuw uit te vinden, die ons in staat stellen de dood met meer respect en schoonheid tegemoet te treden, waarin we samen hulde kunnen brengen, ruimte kunnen laten voor herinnering, kunnen eten en wenen om te doen waartoe deze feesten dienen: samen door de pijn van de dood heen gaan en die verwerken om verder te kunnen leven.

Bijna iedereen kent de experimenten van Dr. Emoto met water. In contact met woorden van goedheid en dankbaarheid of met harmonieuze muziek schikken watermoleculen zich in evenwichtige vormen, in tegenstelling tot moleculen die in contact worden gebracht met woorden van haat of met dissonante muziek.

Schoonheid zal de wereld redden.^[8] Het is aan ons om de schoonheid te redden.

Door Katiouchka, journaliste en correspondente voor Noord-Amerika bij BAM!

[1] https://nrf.com/research-insights/holiday-and-seasonal-trends/halloween

[2] https://korii.slate.fr/biz/

[3] https://www.finder.com/cost-of-pumpkins

[4] https://www.msn.com/en-us/lifestyle/home-and-garden/

[5] https://www.statista.com/statistics/

[6] https://www.gralon.net/articles/

[7] https://theculturetrip.com/africa/

[8] https://www.pimido.com/philosophie-et-litterature/

Fotobron: BAM!