Europees project voor een digitale identiteit: een gevaar voor de democratie?
504 cyberbeveiligingsexperts, onderzoekers en burgerverenigingen uit 36 landen waarschuwen in een open brief voor het project van de EU voor een digitale identiteit[1].
Ze vestigen de aandacht van het Europees Parlement en het publiek op de verhoogde risico’s van surveillance en beveiligingslekken, die afbreuk zouden kunnen doen aan het doel van veiligheid en vertrouwelijkheid dat de Commissie beweert na te streven. Bovendien zou deze hervorming de autoriteiten een ongeziene mogelijkheid bieden om de burgers te controleren.
BAM! neemt de gevaren van het eIDAS2-project onder de loep.
Surveillance
Artikel 45, dat bijzonder zorgwekkend is, eist dat browsers alle rootcertificaten erkennen die worden geleverd door de lidstaten van de EU en door goedgekeurde derde landen. Als regeringen de rootcertificaten controleren, zouden ze beveiligde communicatie kunnen onderscheppen of manipuleren.
|
Een „rootcertificaat” is het certificaat aan de top van een certificatenhiërarchie die wordt gebruikt voor de validatie van digitale certificaten in het kader van publieke-sleutelcryptografie, die de basis vormt van de meeste beveiligingsprotocollen op het internet, zoals SSL/TLS voor beveiligde websites (https). |
Als de overheid alle sloten van alle huizen zou vervangen door sloten waarvan zij de loper heeft, zou ze elk huis kunnen binnengaan en doorzoeken zonder medeweten van de bewoners.
Afstappen van het neutraliteitsbeginsel
Door te overwegen het beheer van de certificaten over te dragen aan overheidsinstanties, dreigt het voorstel het beginsel van internetneutraliteit te doorbreken. Deze grote verandering zou het evenwicht en de onafhankelijkheid bij de validatie van websites en digitale diensten kunnen aantasten en ongelijkheden creëren in de behandeling van gegevens. Deze wijziging doet vrezen voor het vermogen om een onpartijdig en veilig beheer van de certificaten te handhaven, omdat de belangen van de autoriteiten en de grote bedrijven voorrang krijgen ten koste van de rechten en belangen van de burgers.
Beveiligingslekken
Het voorstel beperkt ook de veiligheidscontroles op webcertificaten, wat sterkere cyberbeveiligingsmaatregelen verhindert. Bovendien zou het ontbreken van onafhankelijk toezicht op die certificaten kunnen leiden tot ernstige beveiligingslekken, die het algemene vertrouwen in het onlinesysteem aantasten.
Risico op censuur
De controle over het beheer van digitale certificaten zou de autoriteiten ook de macht kunnen geven om de toegang tot bepaalde websites en onlinediensten te filteren of te beperken. Zo’n controle zou regeringen in staat kunnen stellen inhoud te blokkeren die ongewenst wordt geacht, of de communicatie en de uitwisseling van informatie te beperken, wat een ernstig risico inhoudt voor de vrijheid van meningsuiting en de toegang tot informatie. Dit vooruitzicht wekt grote bezorgdheid op het vlak van rechten en democratie.
Aantasting van de vertrouwelijkheid
De Europese digitale-identiteitsportemonnee (EDIW) houdt grote risico’s in voor de vertrouwelijkheid. Hoewel hij ontworpen is om gebruikers op een betrouwbare manier te authenticeren, doen de opname van gevoelige informatie (identiteit, vingerafdruk, paspoort, medisch dossier, bankgegevens, surfgeschiedenis, diploma’s, strafregister, …). en de creatie van een ecosysteem van publieke en private entiteiten die toegang hebben tot die gegevens, ernstige vragen rijzen over de vertrouwelijkheid.
Een buitenkans voor de GAFAM
De eIDAS2-hervorming zou onverwacht de GAFAM kunnen bevoordelen door hun toegang tot persoonsgegevens te vergemakkelijken en hun hegemonie op de digitale markt te versterken. Grote bedrijven zoals Microsoft staan al te drummen om hun diensten aan te bieden[2]. Aangezien de broncode van Microsoft grotendeels propriëtair is en niet open (open source), zou het moeilijk of zelfs onmogelijk worden om na te gaan of het bedrijf zich onthoudt van het verzamelen van vertrouwelijke informatie voor commerciële exploitatie, zoals het doorverkopen van gegevens, profilering of marketingtargeting.
Ondoorzichtigheid van het wetgevingsproces
De hervorming van de digitale identiteit eIDAS2, die momenteel wordt besproken, wordt gekenmerkt door een grote ondoorzichtigheid in het wetgevingsproces. De kritiek richt zich met name op de trialoogonderhandelingen[3], die achter gesloten deuren plaatsvinden, waardoor een transparant en grondig publiek debat uitgesloten is. Dit gebrek aan open overleg met onafhankelijke experts en gespecialiseerde instanties doet vrezen dat hun aanbevelingen en waarschuwingen niet zullen worden meegenomen. De experts uiten de bezorgdheid dat de voorgestelde wijzigingen, onder het mom van een versterking van de veiligheid en de vertrouwelijkheid, die in werkelijkheid zouden kunnen verzwakken. Ze waarschuwen voor een aanpak die voorbij lijkt te gaan aan de praktische en ethische implicaties van zulke wetgevende beslissingen, die essentieel zijn voor de digitale toekomst van de Europese burgers.
Het project lijkt vooral de overheidsinstanties en de grote private bedrijven te bevoordelen, zonder voldoende aandacht te besteden aan de rechten en belangen van de burgers. Hoewel de stemming over het project in februari 2024 in het Europees Parlement moet plaatsvinden, lijkt het erop dat de meeste parlementsleden nog niet de gelegenheid hebben gehad om de details van het project in te zien en te onderzoeken.
De aanbevelingen van de experts
Na hun analyse van het eIDAS2-project doen de 504 onafhankelijke experts de volgende aanbevelingen:
- Transparantie: De experts benadrukken hoe belangrijk het is de wetgevende besprekingen over eIDAS2 open en transparant te voeren, met overleg met onafhankelijke specialisten.
- Bescherming van de vertrouwelijkheid: De vertrouwelijkheidsmaatregelen versterken om het volgen en profileren van burgers zonder hun toestemming te voorkomen.
- Gegevensbeveiliging: Hoge normen voor gegevensbeveiliging invoeren om lekken en misbruik van gegevens te voorkomen.
- Neutraliteit en concurrentie: De neutraliteit in de behandeling van gegevens waarborgen en verhinderen dat grote technologiebedrijven het systeem in hun voordeel uitbuiten.
- Onafhankelijk toezicht: Onafhankelijke controles invoeren om toe te zien op de toepassing van de regels en het gegevensbeheer.
- Burgerparticipatie: De betrokkenheid van de burgers bij het wetgevingsproces vergemakkelijken, zodat de reële zorgen en behoeften van het publiek worden weerspiegeld.
De lessen van de geschiedenis
Hoewel het vastleggen van gemeenschappelijke normen tussen de EU-landen voordelen kan bieden voor de burgers, is het essentieel dat dit niet gebeurt ten koste van de veiligheid en van de eerbiediging van de democratische beginselen. Meer fundamenteel roept dit de vraag op naar de plaats van het digitale in ons leven en naar onze mogelijkheid om het te weigeren of eraan te ontsnappen.
Als de digitale identiteit de onmisbare sleutel wordt in alle aspecten van ons leven, biedt ze een controlemogelijkheid die snel dreigt te worden uitgebuit. We herinneren ons het „Digitaal EU-covidcertificaat”... Gecreëerd om „het vrije verkeer te vergemakkelijken” in de EU tijdens de COVID-crisis, veranderde het al snel in een instrument voor controle en segregatie van het deel van de bevolking dat vaccinatie weigerde. Een bewijs, als dat nog nodig was, dat de autoriteiten niet aarzelen om de vertrouwelijkheidsregels en de democratische beginselen te schenden wanneer ze dat nodig achten.
De geschiedenis leert ons dat burgers niet mogen rekenen op de goede wil en de verklaarde goede bedoelingen van de leiders. Het is essentieel regels en controlemechanismen voor de instellingen vast te leggen om elk misbruik te voorkomen en de bescherming van de fundamentele rechten en vrijheden te waarborgen. Als het project voor een digitale identiteit die waarborgen niet biedt, hoort het eenvoudigweg niet thuis in een democratie.
|
In de jaren 30 hield Nederland, dat de subsidies billijk wilde verdelen over de verschillende gezindten van het land, een volkstelling naar de godsdienstige gezindheid van de bevolking. |
Lees de brief van de experts: open letter
Marcan voor BAM!
