Het Covid Safe Ticket of het gevaarlijke openen van de democratische doos van Pandora

„Een opiniestuk van Audrey Despontin en Audrey Lackner, advocaten aan de balie van Brussel”

„Op 28 september 2021 werd een nieuw ministerieel besluit gepubliceerd tot wijziging van de maatregelen in het kader van de gezondheidscrisis.”

„De timing van deze stap verrast, aangezien de inwerkingtreding van de pandemiewet nakend is en het, volgens de Raad van State maar ook volgens de regering, vanaf die inwerkingtreding in principe en op enkele zeldzame uitzonderingen na niet meer mogelijk zal zijn om via ministerieel besluit te werken.”

„Laten we enkele maanden teruggaan om het goed te begrijpen.”

„Op 22 februari 2021 wordt een kortgedingprocedure ingeleid tegen de minister van Binnenlandse Zaken om de onwettigheid van de maatregelen in verband met de gezondheidscrisis te laten vaststellen. Het doel was vooral het gebrek aan parlementair debat aan te klagen, al meer dan een jaar lang, terwijl de meest fundamentele vrijheden werden beperkt.”

„In het zog van deze actie werden verschillende wetsvoorstellen ingediend en werd eindelijk een voorontwerp uitgewerkt door de regering.”

„Het proces was dus op gang gekomen, en dat was het enige dat telde. Na meer dan een jaar beperkingen was het niet langer aanvaardbaar een echt parlementair debat over zulke belangrijke kwesties over te slaan.”

„De pandemiewet werd uiteindelijk op 15 juli 2021 gestemd.”

„Eerste curiositeit: ze zal pas een maand later (14 augustus 2021) door de Koning worden bekrachtigd en pas op 20 augustus in het Belgisch Staatsblad worden gepubliceerd, terwijl ze verondersteld werd een dringende.”

„Tweede curiositeit: de wet bepaalt dat ze uiterlijk 31 werkdagen na haar publicatie in werking treedt, met de mogelijkheid voor de regering om bij een in Ministerraad overlegd koninklijk besluit een inwerkingtreding vóór die termijn vast te leggen. Reken maar uit: bij gebrek aan een koninklijk besluit zou de inwerkingtreding rond 4 oktober moeten plaatsvinden. Dus binnen enkele dagen. Was het dan onmogelijk deze wet nu al in werking te laten treden, in plaats van via een zoveelste ministerieel besluit te werken? Ieder zal er zijn eigen mening over vormen…”

„Men begrijpt evenwel zonder moeite de keuze van de minister van Binnenlandse Zaken, aangezien die haar in staat stelt, hopelijk voor de laatste keer, een parlementair debat te vermijden dat niet noodzakelijk in haar voordeel zou zijn uitgevallen.”

„Men moet er immers aan herinneren dat deze wet uitdrukkelijk bepaalt dat om vrijheidsbeperkende maatregelen te kunnen opleggen, eerst de drempel van de definitie van ‚epidemische noodsituatie’ moet worden gehaald. Het is dus aan het parlement om, na een debat over die kwestie, omringd door experts, te beslissen of de gezondheidsnoodsituatie – die met name wordt beoordeeld in het licht van de bezetting van de ziekenhuizen – al dan niet vaststaat. Als dat niet het geval is, kan geen enkele beperkende maatregel worden aangenomen.”

„Hoe kan men dat echter beweren, terwijl de signalen op groen staan en de indicatoren dalen?”

„De overwegingen (met andere woorden de rechtvaardigingen) van het nieuwe ministeriële besluit weerspiegelen trouwens dit gebrek aan urgentie door te preciseren dat ‚de situatie dus niet op het hele grondgebied overeenstemt met een kritieke epidemische noodsituatie’. Het is dus duidelijk: er bestaat vandaag geen epidemische noodsituatie.”

„Dat zegt veel over het respect dat de uitvoerende macht heeft voor de wetgevende macht, die er zich, dat moet men toegeven, nauwelijks aan stoort… Parlementsleden, waar zijn jullie?”

„Democratisch debat, waar ben je?”

„Naast het juridische instrument verdient ook de inhoud van dit ministeriële besluit aandacht. Zo lijkt het met name bedoeld om de beslissingen te bevestigen die op het Overlegcomité van 17 september jongstleden werden genomen inzake het Covid Safe Ticket in nachtclubs en op massa-evenementen.”

„Daartoe verwijst het naar een samenwerkingsakkoord van 14 juli 2021 dat voorziet in het gebruik van het CST voor massa-evenementen en proefprojecten, en dat nochtans op 30 september 2021 afliep. Het ministeriële besluit zelf treedt echter… op 1 oktober in werking!”

„Wat moet men daaruit afleiden? Heel eenvoudig dat de minister van Binnenlandse Zaken niet heeft geaarzeld vooruit te lopen op de stemming die later in het parlement moest plaatsvinden over het nieuwe samenwerkingsakkoord dat bedoeld is om het gebruik van het CST voor massa-evenementen te verlengen (en uit te breiden tot andere sectoren). Dit ministeriële besluit dateert immers van 27 september, terwijl de stemming in het parlement ten vroegste op 30 september gepland was. Met andere woorden: de minister van Binnenlandse Zaken is er gewoon van uitgegaan dat de verkozenen van de natie zouden instemmen, en die lijken er zich opnieuw niet aan te storen. Democratisch debat, waar ben je?”

„Nog een laatste woord over het respect voor de burgers en voor de democratische grondbeginselen: op 27 september 2021 werden in minder dan 8 uur niet minder dan vier aankondigingen gedaan over de inwerkingtreding van het CST in Brussel. 1 oktober? 8 oktober? 8 oktober met terugwerkende kracht, met totale minachting voor het beginsel van niet-terugwerkende kracht van strafrechtelijke of administratieve sancties? 15 oktober? Beste burgers, zoek het zelf maar uit, en jammer voor de rechtszekerheid. Erger nog: die rechtsonzekerheid heeft sommige ministers niet belet de verschillende sectoren aan te moedigen het CST nu al toe te passen. ‚We zeggen tegen de mensen: voer het in, bereid je voor op de uitvoering, want het komt eraan, en of het nu 1, 8 of 10 oktober is, dat zal fundamenteel niets aan de zaak veranderen’, spoorde minister-president Rudi Vervoort zo aan.”

„Omdat men er niet in slaagt een al betwistbaar juridisch instrument op een serene manier in te voeren, zet de uitvoerende macht de burgers er dus toe aan haar eigen regels te overtreden. Op het moment dat de heer Vervoort – gevolgd door de heer Madrane – die woorden uitsprak, was de enige geldende akte immers het samenwerkingsakkoord van 14 juli 2021, dat het CST oplegt voor massa-evenementen. Die tekst bepaalt echter uitdrukkelijk dat ‚het strikt verboden is het COVID Safe Ticket aan te maken en te lezen voor andere doeleinden dan die welke in dit samenwerkingsakkoord zijn vastgelegd. Personen die het COVID Safe Ticket aanmaken of lezen voor doeleinden die niet in dit akkoord zijn voorzien, worden onderworpen aan sancties van gemeen recht, met inbegrip van strafrechtelijke sancties’.”

„Een nieuw paradigma”

„We herinneren er toch aan dat het CST een maatregel is die het paradigma van onze liberale democratieën omkeert: de voorwaardelijke toelating tot plaatsen wordt de regel, terwijl de vrijheid van de burgers om te gaan en te staan waar ze willen de uitzondering wordt. Daarom moet het omkaderd worden door een wet, of dat nu bevalt of niet. Dit principe negeren komt neer op het ronduit ontkennen van de fundamentele rechten en vrijheden van de burgers en van de essentiële democratische beginselen.”

„Die ministers zijn weliswaar nadien enigszins teruggekrabbeld. Maar het kwaad was geschied. Talrijke zaken zijn nu al bezig de toepassing van het CST vanaf 1 oktober voor te bereiden, terwijl ze daartoe wettelijk niet gemachtigd zijn. Maar wie gaat hen controleren? Wie zal het aandurven hen strafrechtelijk te vervolgen wegens niet-naleving van de wet? Niemand, uiteraard!”

„Een dergelijke houding is gewoonweg onaanvaardbaar en kan ons dichter bij een omslag brengen naar een ander regime dan dat van de rechtsstaat. Dit alles zou onbeduidend kunnen lijken. Sommigen zullen opwerpen dat het niets verandert en dat het CST hoe dan ook zou worden aangenomen. Dan kan men evengoed toegeven dat het spel doorgestoken kaart is en dat het parlementaire debat alleen nog in naam een debat is.”

„Toch staat het voortbestaan van onze meest fundamentele rechten en vrijheden op het spel, maar vooral de rechten van de toekomstige generaties.”

„Het is dringend dat de burgers beseffen dat als ze de uitvoerende macht zoveel macht blijven laten, zonder het belang van een echt democratisch debat in te zien, ze de deur openzetten voor alle ontsporingen. Maar het is ook dringend dat onze parlementsleden uit hun verdoving ontwaken. Nadat ze de uitvoerende macht meer dan een jaar lang de vrije hand hadden gelaten zonder echte controle, hadden ze (onder dwang?) besloten de pandemiewet aan te nemen, die weliswaar voor verbetering vatbaar is maar tenminste de verdienste heeft te bestaan. Is het echt opdat die dode letter blijft en onze verkozenen, weinig bekommerd om het lot van wat ze stemmen en hopend dat de deelstaten snel het heft weer in handen nemen, terugkeren naar hun sluimer zonder zich verder vragen te stellen?”

„Waakzaam blijven”

„Wat zal dan, in deze chaotische en bijzonder verontrustende context, het laatste bolwerk zijn voor het behoud van de rechtsstaat?”

„In de eerste plaats: wanneer het parlement verstek laat gaan, blijft ons de rechterlijke macht over. Als stiefkind van de Staat, al te lang ondergefinancierd, is het evident dat dit CST haar taak de komende weken nog moeilijker zal maken. Toch willen we optimistisch zijn en er een echte kans in zien voor haar om (opnieuw) haar rol van tegengewicht op te nemen, zoals men die van haar verwacht in een echte rechtsstaat.”

„Vervolgens hebben de tegenmachten, zoals de verenigingen die de fundamentele rechten en vrijheden verdedigen, zeer zeker een rol te spelen.
Tot slot de burgers, die nog mogen reageren op deze maatregelen die hun rechten in gevaar brengen. Vooral zij. Want als de doos van Pandora eenmaal geopend is, hoe sluit men ze dan weer?”

„Het komt hun toe te weigeren dat de grondbeginselen die onze rechtsstaat bepalen zo zwaar aan het wankelen worden gebracht, ook al is de doelstelling van volksgezondheid een legitieme doelstelling, en dat des te meer wanneer er geen epidemische noodsituatie bestaat en er (bijna) nooit constructieve oplossingen op het vlak van volksgezondheid aan bod zijn gekomen.”

„Vandaag niet waakzaam zijn over het behoud van deze rechtsstaat, betekent morgen talrijke ontsporingen mogelijk maken.”

Lees het volledige artikel hier:
https://www.lalibre.be

De in dit artikel geuite meningen zijn uitsluitend de verantwoordelijkheid van de auteur en vertegenwoordigen niet noodzakelijk die van BAM!

Fotobron:
https://www.qwant.com