Oekraïense activist voor de grondrechten vermoord in Madrid
Een Oekraïense advocaat, activist voor de grondrechten en tegenstander van Zelensky, is op klaarlichte dag vermoord: hij werd doodgeschoten terwijl hij zijn kinderen naar school bracht. Maar wie zijn die Oekraïense opposanten over wie we nooit iets horen? En waarom horen we trouwens nooit iets over de bedreigingen en het geweld waaraan ze blootstaan? Zouden we niet eerder naar hen moeten luisteren, hen volgen en steunen?
Via de commentaren van Oekraïense opposanten op de sociale netwerken vernamen we de gewelddadige dood in Spanje van Andriy Portnov, advocaat en activist voor de grondrechten in Oekraïne en uitgesproken tegenstander van Zelensky. Hij werd door verschillende kogels in de rug getroffen terwijl hij zijn kinderen naar school bracht, en werd afgemaakt met een kogel in het hoofd nadat hij met het gezicht naar de grond was gevallen[1][2].
Geschokt door deze gebeurtenis stelden we al snel vast dat de westerse pers, die met één stem sprak zoals ze dat sinds minstens de covidcrisis zo goed kan, bezig was de brutaliteit van deze politieke moord te verdoezelen door de litanie van verwijten tegen deze politicus te herhalen die men zich kan voorstellen: „pro-Russisch”, „gesanctioneerd door de EU”, „anti-Maidan”, „dicht bij Ianoukovitch”, enz.
Niemand op de westerse redacties lijkt zich zorgen te maken over het feit dat in 2025 een Europese staat – Oekraïne – waarschijnlijk een opposant op klaarlichte dag heeft laten vermoorden op het grondgebied van een andere Europese staat. Is de Europese pers zelfs in staat zich voor te stellen dat er in Oekraïne een opposant kan bestaan, of valt dat volledig buiten haar Overtonvenster? Laten we dat venster een beetje proberen te verbreden door licht te werpen op wie bij ons al te vaak wordt doodgezwegen.
De Oekraïense oppositie bedreigd met fysiek geweld
Andriy Portnov was een van die opposanten van het regime van Zelensky in ballingschap die zeggen bedreigd te worden[3]. Onder hen kunnen we Anatolij Sharij[4] en Diana Panchenko noemen[5]. Vorige week hebben we kunnen vaststellen dat dit gevoel van bedreiging geen illusie is. Bedreigingen die soms openlijk worden geuit, met name op de sociale netwerken. We kunnen ook opmerken dat deze opposanten vermeld staan op de website „Myrotvorets[6]”, die sinds 2014 de vijanden van Oekraïne aanwijst die uitgeschakeld moeten worden.
Een website waarop onder meer Daria Douguina stond, de dochter van de Russische polemist Alexandre Douguine, die in augustus 2022 werd vermoord[7]. Maar ook Oles Bouzina[8], een Oekraïense journalist die kritiek had op de regering van na Maidan, en die op 16 april 2015 voor zijn woning in Kiev door twee gemaskerde aanvallers werd doodgeschoten, een moord die wordt toegeschreven aan Oekraïense nationalistische groeperingen. En ook Serhiy Sukhobok[9], die in april 2015 in Kiev onder gelijkaardige omstandigheden werd vermoord.
Naast de slachtoffers van fysiek geweld moeten we ook de journalisten vermelden die werden gearresteerd wegens „verraad”, „pacifisme” of „propaganda”. Zoals bijvoorbeeld Ruslan Kotsaba[10][11], een pacifistische journalist die opriep de militaire mobilisatie te boycotten en in 2015 en daarna in 2022 werd gearresteerd, Vasyl Muravitsky[12][13], een journalist die kritiek had op de regering van na 2014 en in 2017 werd gearresteerd en vervolgens twee jaar gevangen zat, Olena Boyko[14], die kritiek had op de anti-Russische standpunten van de regering en in 2018 naar Rusland werd uitgewezen wegens „propaganda”, maar ook Yuriy Tkachev[15][16], hoofdredacteur van een gerenommeerde linkse krant in Odessa, die kritiek had op de mediacensuur en in 2022 werd gearresteerd.
We kunnen ook nog het geval vermelden van Oleksiy Arestovytch, voormalig naaste adviseur van Zelensky die onlangs kritisch is geworden tegenover het regime, en die eveneens melding heeft gemaakt van bedreigingen[17].
Anatolij Sharij, Oekraïense opposant in ballingschap die dicht bij Portnov had gestaan, heeft de bedreigingen die hij ontving gedeeld op de sociale netwerken[18]. Is hij een van de volgende doelwitten van het regime van Zelensky?
Een lange lijst van bedreigde of geëxecuteerde opposanten
Naast de journalisten kunnen we ook nog het geval noemen van Denys Kireyev[19][20], een Oekraïense bankier die in 2022 aan Oekraïense zijde deelnam aan de onderhandelingen met Rusland, en die in april 2022 in Kiev door de Oekraïense geheime diensten „per vergissing” met een kogel in het hoofd werd doodgeschoten[21]. Of de voormalige burgemeester van Cherson, Volodymyr Soldo[22], die van verraad werd beschuldigd en in 2022 werd vergiftigd, Kirill Stremousov[23], de voormalige vicegouverneur van Cherson, die in 2022 omkwam bij een verdacht „ongeval”, of nog Dmytro Savluchenko[24][25], een ambtenaar, eveneens in Cherson, die ook in 2022 werd vermoord.
De lijst is lang! Oleh Kalashnikov[26], een politicus van de vorige regering, werd in 2015 in Kiev vermoord. Evgeny Zhilin[27], een politicus uit Charkov die pleitte voor toenadering tot Rusland, werd in 2016 eveneens doodgeschoten. Oleg Tsarev[28], een politicus die pleitte voor vriendschap met Rusland, werd in 2022 bedreigd en in ballingschap gedwongen. Zijn broer Mikhail[29] werd in 2022 veroordeeld tot 5 jaar cel wegens „terrorisme”. Maar ook Olenah Lukash[30], Viktor Medvedchuk[31], enz.
Verder is er nog Valentina Semenyuk-Samsonenko[32], een voormalig socialistisch parlementslid dat kritiek had op de pro-westerse koerswijziging in Oekraïne en in 2014 werd vermoord, maar ook Vadim Papura[33][34], Andrei Brazhevsky[35] en een vijftigtal andere linkse activisten die tegen het nieuwe regime waren, en die op 2 mei 2014 omkwamen bij de brand in het Vakbondshuis van Odessa[36][37]. En ook Alexander en Mikhail Kononovich[38], twee broers, linkse activisten die Zelensky aan de kaak stelden, die in 2022 werden gearresteerd en in hechtenis gefolterd zouden zijn.
Ook niet te vergeten: Alexander Karevin[39], de voormalige historicus die kritiek had op het regeringsbeleid van Zelensky en die in 2022 na een bezoek van de Oekraïense geheime diensten „verdween”. Zes activisten van de groep „patriotten voor het leven”, die pleitten voor een herstel van goede betrekkingen met de Russische buur, werden in 2022 in Severodonetsk gedood[40]. Vladimir Dorogokupets, een anti-Maidanactivist, werd in 2014 en 2017 gearresteerd en opgesloten. Alexander Kushnarev, vader van een slachtoffer van de brand in Odessa, werd in 2017 gearresteerd. Olena Berezhnaya[41], een advocate en mensenrechtenactiviste, werd in 2022 gearresteerd wegens „verraad” en zou eveneens het slachtoffer zijn geworden van geweld in hechtenis.
Priesters en kerken geviseerd
Hoe kunnen we spreken over de repressie van opposanten in Oekraïne zonder te herinneren aan de talrijke aanvallen, arrestaties, bedreigingen en vernederingen die sinds 2014 werden ondergaan door de religieuze vertegenwoordigers van de Oekraïens-Orthodoxe Kerk, die onder het patriarchaat van Moskou valt en die tot de komst van het huidige pro-westerse Oekraïense regime de grootste kerk was, met ongeveer 12.000 parochies en meer dan tien miljoen gelovigen[42][43]? De druk wordt dag na dag nog groter, want in 2024 werd een wet afgekondigd die deze eeuwenoude instelling eenvoudigweg verbiedt, en die deze maand mei 2025 in werking treedt[44].
We kunnen in het bijzonder het geval noemen van metropoliet Pavlo[45][46][47][48], overste van het Holenklooster van Kiev, een van de oudste kloosters van de Russisch-orthodoxe traditie, die in 2023 door de Oekraïense geheime diensten werd gehuiszocht en aan strenge beperkingen werd onderworpen nadat hij ervan was beschuldigd „pro-Russisch” te zijn. De toegang tot de site zelf, een van de belangrijkste Russisch-orthodoxe spirituele centra ter wereld, kwam onder controle van de regering en werd beperkt.
Eind 2023 schrok de Oekraïense leider er niet voor terug een diner met zijn milities te organiseren in het hart van het Holenklooster van Kiev[49][50], een van de heiligste plaatsen van het Russische christendom.
In oktober 2024 liep metropoliet Theodosius op zijn beurt een hersenschudding en een brandwonde aan het hoornvlies op bij een aanval op de Sint-Michielskathedraal van Tsjerkassy, waar hij de diensten leidde[51][52][53][54]. Verschillende gelovigen en een monnik van de kathedraal werden ook in elkaar geslagen door Oekraïense radicalen die door de overheid werden gesteund. In december 2024 werd aartspriester Ioann Rozman, secretaris van het bisdom Khust[55], ontvoerd en zou hij het slachtoffer zijn geworden van geweld
In Cherson werden in november 2022, na de evacuatie van de stad door de Russische troepen, verschillende priesters door de Oekraïense geheime diensten beschuldigd van „collaboratie” en gearresteerd. Tal van andere inwoners van die stad, die „collaborateurs” werden genoemd, werden eveneens het slachtoffer van geweld, werden gearresteerd of zijn verdwenen[56].
Ten slotte werden al vanaf 2021 verschillende priesters van de Oekraïens-Orthodoxe Kerk in Kiev en Severodonetsk gearresteerd nadat ze van „pro-Russische” activiteiten waren beschuldigd. Volgens de Oekraïense veiligheidsdiensten werden sinds 2014 in totaal meer dan 100 priesters vervolgd wegens „verraad”, „collaboratie” en andere soortgelijke beschuldigingen. Zeer veel kerken en kloosters werden beschadigd, in brand gestoken of in beslag genomen. Sinds 2018 en de oprichting van een „autocefale” Oekraïense kerk werden ook honderden parochies in beslag genomen, vaak waarbij de toegang voor de gelovigen werd geblokkeerd. Bij deze krachtdadige acties kwam het tot zeer veel confrontaties tussen gelovigen en de Oekraïense ordediensten[57][58].
Een van de recentste gevallen, in mei 2025, betreft een kerk in Tsjernovtsy, die werd beschadigd: er werd varkensbloed over de deuren gegoten en gelovigen werden door de politie in elkaar geslagen bij een poging tot inbeslagname door de regeringstroepen[59].
„Pro-Russisch”, een etiket waardoor je je menselijke waardigheid verliest?
Niet alleen kiest de westerse pers ervoor deze daden van brutaliteit van het regime van Zelensky tegen de inwoners van het Russischtalige deel van Oekraïne niet te verslaan, maar ze lijkt het vandaag ook aanvaardbaar te vinden dat een man op klaarlichte dag binnen de EU zelf wordt geëxecuteerd, zodra hij als „pro-Russisch” is bestempeld. Dit etiket, dat een diskwalificerend label is geworden, lijkt te volstaan om iemand alle legitimiteit te ontnemen, en zelfs om geweld tegen hem maatschappelijk aanvaardbaar te maken.
Maar wat betekent het werkelijk om in Oekraïne „pro-Russisch” te zijn? Hebben we het hier over cultuur, taal of geopolitiek? In 2014 was bijna de helft van de Oekraïense burgers Russischtalig, en in Kiev meer dan 90%. Als we die logica op België zouden toepassen, door ons een gelijkaardige situatie voor te stellen waarin Vlaamse nationalisten in Brussel de macht zouden grijpen, het gebruik van het Frans zouden verbieden en het zuiden van het land militair zouden willen „heroveren”, vanaf wanneer zouden de Franstaligen die in die regio wonen dan als „pro-Frans” worden beschouwd?
En als „pro-Russisch” zijn in Europa een impliciete misdaad is, is „anti-Russisch” zijn dan een deugd geworden? Moet men voortaan zijn recht op spreken — en zelfs op leven — verliezen omdat men de dialoog met een buurland wenst? En moet men integendeel gewaardeerd worden zodra men een houding van confrontatie of zelfs openlijke vijandigheid aanneemt? Op welk ander moment in de recente geschiedenis hebben we al een vergelijkbare vijandigheid gekend tegenover onze grote oosterbuur, en hoe is dat afgelopen?
Afgezien van het feit dat men moeilijk alle tegenstanders van Zelensky zomaar als „pro-Russisch” kan beschouwen, zouden we niet eerder moeten aanvaarden dat, terwijl sommige Europeanen vooral de betrekkingen willen onderhouden met hun uitstekende vrienden aan de overkant van de Atlantische Oceaan, die erom bekendstaan zeer eerlijk, zeer betrouwbaar en zeer gericht op wederzijdse ontwikkeling te zijn, anderen er om eigen redenen de voorkeur aan geven vriendschapsbanden te ontwikkelen met andere partners?
Moeten we het in het huidige Europa echt normaal vinden dat iemand wordt geëxecuteerd omdat hij een andere kijk heeft op de vergeleken verdiensten van mogelijke partners, op economisch, cultureel of zelfs strategisch vlak? Wordt deze schokkende moord niet nog schokkender door de onverschilligheid, of zelfs de inschikkelijkheid, waarmee de Europese intelligentsia ze onthaalt? Als deze moord een verontrustende ontsporing van de Oekraïense macht blootlegt, zegt de reactie van onze media- en politieke elites dan niet evenveel over henzelf?
Door Nicolas Mertens, burgerjournalist voor BAM!
Illustratie van BAM!
[1] Un ex‑député ukrainien, proche de la Russie, tué par balles en Espagne: "Plusieurs personnes lui ont tiré dans le dos" | RTL Info
[2] https://x.com/anatoliisharii/status/1925144073205137643
[3] https://x.com/anatoliisharii/status/1925227996077752645
[4] https://x.com/anatoliisharii/status/1891891508900434399
[5] https://x.com/Panchenko_X/status/1793996165765034457
[6] https://myrotvorets.center/
[7] Assassinat de Daria Douguina : l’Ukraine pointée du doigt par les États‑Unis
[8] France 24: Le journaliste pro‑russe Oles Bouzina assassiné par balles à Kiev
[9] Murders of two journalists, ex‑lawmaker spook Kyiv
[10] Un journaliste ukrainien en prison depuis un an pour délit d’opinion | Ojim.fr
[11] Mediapart: Sauvons le refusnik Ruslan qui refuse d’aller tuer dans le Donbass
[12] Ukraine : Il faut abandonner toutes les charges retenues contre le journaliste Vassyl Mouravytski et le libérer - Amnesty International Belgique
[13] Vasily Muravitsky - Committee to Protect Journalists
[14] Ukraine Detains ’Pro‑Separatist’ Journalist After Deportation From Russia
[15] La police secrète ukrainienne traque les opposants - EX Front Syndical de Classe
[16] Révolution - Ukraine : le gouvernement Zelensky utilise la guerre pour justifier la répression politique
[17] Arestovych on X: "- The murder of Andrеy Portnov is 99% likely Zelensky preparing for elections. Threats of murder from Telegram channels associated in Ukraine with the Office of the President, immediately directed at me and Anatoliy Shariy, and a possible threat to Oleksiy Honcharenko, reveal" / X
[18] https://x.com/anatoliisharii/status/1925255321359909355
[19] Le mystérieux décès d’un négociateur ukrainien
[20] Un négociateur ukrainien aurait été tué pour haute trahison
[21] Ukraine’s SBU Responsible For Killing Of Banker Who Was Conduit For Russian Intelligence, Says Intel Chief
[22] Poisoning of Kherson senior official with chemical warfare agents being probed - Russia - TASS
[23] Guerre en Ukraine: un haut responsable pro‑russe de Kherson mort dans des circonstances troubles
[24] La vie est dangereuse pour les Ukrainiens qui collaborent avec les Russes
[25] Guerre en Ukraine : ces mystérieuses morts de fonctionnaires prorusses dans les territoires conquis par Moscou - Le Parisien
[26] Deux assassinats politiques en Ukraine en moins de 24h | Euronews
[27] Prominent Ukrainian separatist killed in Moscow | AP News
[28] Former Ukrainian parliament member Tsarev in grave condition after assassination attempt - Emergencies - TASS
[29] Les opposants idéologiques au gouvernement actuel en Ukraine attendent la prison ou la mort – Histoire et société
[30] Ukraine’s Ex‑Justice Minister Lukash Arrested On Corruption Charges
[31] L’Ukraine annonce avoir arrêté l’oligarque Viktor Medvedtchouk, un proche de Vladimir Poutine
[32] https://en.interfax.com.ua/news/general/225806.html
[33] En mai 2014 Vadim Papura était assassiné par la junte fasciste de Kiev ... dans la maison des syndicats à ODESSA
[34] En mémoire de la tragédie survenue à Odessa le 2 mai 2014
[35] Ukraine Elena Radzikovskaïa, en quête de la vérité sur la mort de son fils - L’Humanité
[36] Odessa, 2 mai 2014 : un massacre occulté | Arrêt sur Info
[37] Odessa, un an après le drame du 2 mai
[38] Campagne pour la libération des frères Kononovich en Ukraine
[39] Ideological opponents of the Ukrainian government are waiting for prison or death - World Socialist Web Site
[40] Les opposants idéologiques au gouvernement actuel en Ukraine attendent la prison ou la mort – Histoire et société
[41] Militante ukrainienne des droits de l’homme: „Tout le monde a peur”
[42] Anger grows over Ukraine’s largest Orthodox church, aligned with Moscow despite war
[43] SPECIFICS OF RELIGIOUS AND CHURCH SELF‑DETERMINATION OF CITIZENS OF UKRAINE: TRENDS 2000‑2021
[44] Les églises orthodoxes fidèles au patriarcat de Moscou sont interdites en Ukraine | TV5MONDE
[45] Le métropolite Pavlo, à la tête d’un célèbre monastère de Kiev, assigné à résidence: „Ils disent que je soutiens l’agression de la Russie” | Monde | 7sur7.be
[46] Le supérieur de la Laure des Grottes de Kiev placé en détention – Portail catholique suisse
[47] Expulsion à Kiev: les moines décidés à rester, des fidèles dénoncent une injustice – L’Express
[48] Tension autour d’un monastère de Kiev menacé d’expulsion pour ses liens avec Moscou - RTBF Actus
[49] Zelensky hosts "military breakfast" in Kyiv Lavra’s Refectory Church - News
[50] Tags - news of Orthodoxy - the Union of Orthodox Journalists
[51] Metropolitan Of Cherkassy To Pat. Bartholomew: "We Are Suffering Because Of Your Actions!! (EN‑GR) - Helleniscope
[52] Le métropolite Théodose de Tcherkassy au patriarche Bartholomée : „Faîtes cesser l’iniquité sur la terre ukrainienne !” - Orthodoxie.com
[53] Metropolitan Theodosius of Cherkasy and Kaniv Initiates Human Rights Group for Defending UOC Rights - Orthodoxy Cognate PAGE
[54] Metropolitan Feodosii of Cherkasy and Kaniv addressed the UN Human Rights Counci
[55] TRC takes UOC secretary of Khust Eparchy to an unknown location (UPDATE) - News
[56] Propagande et réalités de la liberté ukrainienne | Le Club
[57] https://x.com/TuckerCarlson/status/1925959948250267892
[58] Kiev interdit l’église orthodoxe ukrainienne liée au patriarcat de Moscou : "C’est un bras du pouvoir russe" - La Libre
