Nieuwe internationale studie bekritiseert de aanpak van de gezondheidscrisis

Een buitensporige afhankelijkheid van voorspellende modellen

Vanaf de eerste weken van 2020 rechtvaardigden alarmerende epidemiologische modellen ongeziene ingrepen: lockdowns, schoolsluitingen, verplaatsingsbeperkingen. Deze projecties waren nochtans vaak gebaseerd op vereenvoudigende hypotheses, afgeleid van modellen die slecht waren afgestemd op de complexiteit van menselijk gedrag of op de heterogeniteit van de immuniteit. Het probleem was niet het gebruik van modellen, maar het feit dat ze werden overgewaardeerd zonder empirische validatie of bijsturing op basis van wat werkelijk werd waargenomen. De meest alarmistische scenario’s overschaduwden de meer genuanceerde voorspellingen en creëerden een angstklimaat dat zwaar woog op de politieke keuzes.

Tussen overhaasting en dogmatisme

De meeste landen kopieerden de maatregelen van hun buurlanden: algemene lockdown, sluiting van winkels, verplicht mondmasker. Nochtans waren deze methoden in de bestaande pandemieplannen weinig overtuigend bevonden. Tijdens de crisis werden weinig echte evaluaties uitgevoerd om hun doeltreffendheid te meten. Talrijke studies toonden achteraf aan dat de epidemische golven cycli volgden die grotendeels losstonden van de strengheid van de maatregelen. De sociale, onderwijskundige, economische en gezondheidskosten van deze ingrepen waren enorm: ze verscherpten de ongelijkheden en lieten diepe sporen na, met name bij jongeren en kwetsbare bevolkingsgroepen. De gevolgen op lange termijn voor de volksgezondheid in haar geheel werden te vaak genegeerd ten voordele van een kortetermijnlogica die enkel op het virus gefocust was.

Een gedifferentieerde en asymmetrische behandeling van farmaceutische oplossingen

De andere grote tekortkoming was de vertekende evaluatie van behandelingen. Terwijl de mRNA-vaccins ongeziene politieke en mediasteun genoten, stuitten behandelingen op basis van herbestemde geneesmiddelen, goedkoop en goed gekend, zoals ivermectine of hydroxychloroquine, op uitgesproken vijandigheid. Het wetenschappelijke debat over hun doeltreffendheid werd snel gesmoord, en artsen die ze wilden gebruiken, kregen soms te maken met druk of sancties. Nochtans hadden verscheidene van deze behandelingen een goed gekend veiligheidsprofiel en verdienden ze minstens een eerlijke evaluatie. Deze dubbele standaard heeft het vertrouwen van het publiek ondermijnd en het principe van wetenschappelijke neutraliteit aangetast.

De mRNA-vaccins werden haastig toegelaten in het kader van uitzonderlijke noodprocedures, voorbehouden aan situaties zonder alternatieve behandeling. De officiële erkenning van een doeltreffende behandeling zou hun dringende marktintroductie juridisch hebben verhinderd of vertraagd. Deze regelgevende realiteit verklaart deels de systematische afwijzing van behandelingen en de zeer gerichte communicatie ten gunste van vaccinatie.

Een wetenschap die in naam van de consensus het zwijgen werd opgelegd

Het etiket „desinformatie” diende al te vaak om meningen opzij te schuiven die nochtans wetenschappelijk waren, maar gewoon afweken. Artsen, onderzoekers en academici werden gecensureerd of gediskwalificeerd, niet wegens fouten, maar omdat ze de dominante maatregelen in vraag durfden te stellen. Dit klimaat van intellectuele angst heeft het wetenschappelijke debat aangetast en een serene en pluralistische evaluatie van de situatie verhinderd. Tegelijk werden belangenconflicten in sommige expertise-instanties zelden in vraag gesteld, wat de argwaan voedde.

Voor een nieuwe cultuur van volksgezondheid

De aanpak van de COVID-19-crisis heeft de zwakke plekken blootgelegd van een te gecentraliseerd, technocratisch en verkokerd bestuur. Het is dringend nodig transparantie, twijfel, disciplinair pluralisme en rigoureuze evaluatie opnieuw hun plaats te geven. Dat veronderstelt ook dat we de fouten uit het verleden niet herhalen: voorzichtigheid verwarren met gezag, wetenschap met communicatie, urgentie met paniek. Een echt volksgezondheidsbeleid kan niet voorbijgaan aan ethiek, respect voor de rechten en een globale visie op menselijk welzijn. Alleen zo zullen samenlevingen toekomstige pandemieën met onderscheidingsvermogen en samenhang het hoofd kunnen bieden.

Een bestuur in tegenspraak met de wetenschappelijke lessen

In België past de „pandemiewet” van 2021, die toekomstige epidemische noodsituaties juridisch moet omkaderen, in een gecentraliseerde en technocratische logica die deze studie fundamenteel in vraag stelt. Terwijl de studie pleit voor een pluralistisch, transparant en voortdurend geëvalueerd bestuur, verleent de Belgische wet een bijna absolute macht aan de uitvoerende macht, zonder interdisciplinair debat of democratische controle te waarborgen^[1].

Op dezelfde manier neigt het internationale pandemieakkoord dat onlangs door de Wereldgezondheidsorganisatie werd aangenomen, ertoe precies dezelfde ontsporingen te institutionaliseren. Een richting die, hoewel ze de farmaceutische bedrijven en bepaalde technocratische actoren perfect lijkt te passen, op geen enkele manier beantwoordt aan de democratische verwachtingen of aan het belang van de burgers.

De volledige studie vindt u hier:
What Lessons can Be Learned From the Management of the COVID‑19 Pandemic?

BAM detox

[1] Carte blanche: la loi „ pandémie ” ne permettra pas de sortir de la „ sidération politique ” - Le Soir