Wat de EU niet wil dat u weet
Terwijl 2.089 Europese burgers via de rechter de openbaarmaking van contracten ter waarde van 71 miljard euro hebben afgedwongen, probeert de Europese Commissie op 4 maart deze overwinning in hoger beroep teniet te doen. Op de achtergrond spelen vermeende belangenconflicten, obstructie en een gebrek aan transparantie dat naar corruptie ruikt.
Advocaat Arnaud Durand vertegenwoordigt de 2.089 eisers die in eerste aanleg in het gelijk zijn gesteld bij een arrest[1] van het Gerecht van de Europese Unie van 17 juli 2024, na een procedure van tweeënhalf jaar. Deze beslissing gaf gevolg aan hun verzoek om openbaarmaking van de schadevergoedingsclausules en de identiteit van alle onderhandelaars die betrokken waren bij contracten voor de aankoop van Covid-19-vaccins, voor een totaalbedrag van 71 miljard euro[2].
De collectieve vordering: een vijfde macht
Dit succesvolle beroep was gebaseerd op artikel 263 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU)[3] en Verordening 1049/2001[4] inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie. Op basis hiervan konden de eisers een administratief besluit aanvechten waarbij de toegang werd geweigerd tot documenten waarvan zij de directe geadresseerden waren of die hen individueel betroffen. Het Gerecht achtte deze collectieve rechtsvordering ontvankelijk en oordeelde dat de weigering tot openbaarmaking niet volledig voldeed aan de transparantievereisten die voortvloeien uit het Unierecht.
De Commissie gaat in beroep bij het Hof
Op woensdag 4 maart om 9.00 uur vindt in Kirchberg (Luxemburg) de zitting plaats over het beroep dat de Commissie bij het Hof van Justitie van de Europese Unie tegen deze uitspraak heeft ingesteld. Het lijkt erop dat deze zitting zal verzanden in complottheorieën. Hoewel de contracten al zijn uitgelekt, zijn ze officieel nog steeds niet openbaar gemaakt en kunnen ze nog steeds niet worden ingeroepen voor de rechtbanken en gerechtshoven.
Mogelijke vervalsing en gebruik van vervalste documenten?
Er zijn overigens elementen naar voren gekomen die op belangenconflicten kunnen duiden. Er is met name vastgesteld dat Heiko Von Der Leyen, de echtgenoot van de voorzitter van de Commissie, aan het hoofd staat van het bedrijf Orgenesis[5], dat met name actief is op het gebied van Covid-19-boodschapper-RNA, en dat zij vervolgens 14.168 opties op aandelen van dit bedrijf heeft verworven. Bovendien heeft de Europese Rekenkamer haar rol als “voorlopige” onderhandelaar in het kader van het belangrijkste van de betwiste contracten erkend.
In deze context willen de verzoekers de in eerste aanleg behaalde overwinning tegen de Commissie verdedigen.
Zij stellen dat de Commissie het transparantiebeginsel claimt, maar tegelijkertijd hardnekkig weigert zich te laten controleren door de burgers die zich hier als legitieme verzoekers hebben opgesteld om een georganiseerde ondoorzichtigheid aan de kaak te stellen die in strijd is met de Verdragen van de Unie en het zeer beperkte kader[6] van het door de Unie erkende bedrijfsgeheim.
Naast het recht staat hier een elementair democratisch beginsel op het spel: ondoorzichtigheid bij het beheer van overheidsmiddelen is per definitie een broedplaats voor corruptie. En wanneer een instelling er alles aan doet om de openbaarmaking van lucratieve contracten en de achtergronden daarvan te verhinderen, is dat niet langer alleen maar ondoorzichtigheid — het is een bekentenis.
Réginald de Potesta de Waleffe, namens BAM!
[1] Arrest van het Gerecht (Vijfde Kamer) van 17 juli 2024
[2] Zijn de 30 miljard euro aan superwinsten van Pfizer op de “COVID-vaccins” in Europa belast? | E-001479/2023 | Europees Parlement
[3] Publicatieblad van de Europese Unie
[4] Verordening - 1049/2001 - FR - EUR-Lex
[6] Bedrijfsgeheimen in de EU: welke informatie wordt beschermd? - Your Europe